بررسی کارایی زراعی-اقتصادی و بهره وری بارش گیاهان علوفه ای در اراضی دیم استان لرستان

کشت و توسعه گیاهان علوفه ای سازگار در شرایط دیم، به منظور تامین بخشی از نیاز علوفه کشور و ایجاد الگوی کشت مناسب در اراضی دیم، حائز اهمیت می باشد. در راستای این هدف، کشت خالص ماشک رقم طلوع، نخود علوفه ای رقم المپوس، خلر رقم آراز، گاودانه رقم محلی و کشت مخلوط این محصولات با جو (رقم فراز) شامل مخلوط ماشک+ جو، نخود علوفه ای+ جو، خلر+ جو و گاودانه+ جو در مزرعه تحقیقاتی سراب چنگایی در شهرستان خرم آباد مورد مقایسه قرار گرفت. آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. در کشت مخلوط لگوم ها با جو نسبت ۷۵% (لگوم ها): ۲۵% (جو) در نظر گرفته شد. برای ارزیابی و مقایسه اقتصادی تیمارها از روش بودجه بندی جزئی و تحلیل جایگزینی استفاده شد. بیشترین عملکرد علوفه خشک برای مخلوط نخود علوفه ای+ جو، کشت خالص نخود علوفه ای و مخلوط گاودانه+ جو به­ترتیب به میزان ۹۷۳۱، ۹۲۸۲ و ۷۱۹۴ کیلوگرم در هکتار به­دست آمد. کمترین میزان تولید علوفه خشک به میزان ۳۶۴۳ کیلوگرم در هکتار به کشت خالص ماشک مربوط بود. کشت مخلوط نخود علوفه ای+ جو، کشت خالص نخود علوفه ای و مخلوط گاودانه+ جو به ترتیب با بهره وری بارش ۲۴/۳، ۱/۳ و ۴/۲ کیلوگرم بر متر مکعب، در رتبه اول تا سوم قرار گرفتند. کمترین مقدار بهره و ری بارش به تیمار کشت خالص ماشک (۴۳/۱ کیلوگرم بر متر مکعب) اختصاص داشت. کشت مخلوط نخود علوفه ای+ جو، کشت خالص نخود علوفه ای و مخلوط گاودانه+ جو به ترتیب با سود خالص و نسبت فایده به هزینه ۷۰۲۷۸۵ هزار ریال بر هکتار و ۵۸/۳؛ ۶۴۶۴۱۰ هزار ریال بر هکتار و ۲۹/۳ ؛ ۴۸۵۷۲۱ هزار ریال بر هکتار و ۰۷/۳ در رتبه اول تا سوم قرار گرفتند. کمترین مقدار سود خالص و نسبت فایده به هزینه به تیمار کشت خالص ماشک با مقادیر ۱۳۷۲۹۴ هزار ریال بر هکتار و ۶۰/۱ مربوط بود. بر اساس نتایج به­دست آمده، تیمار کشت مخلوط نخود علوفه ای+ جو با بیشترین تولید علوفه و بالاتر بودن مقادیر بهره وری بارش و همچنین مزیت اقتصادی نسبت به سایر تیمارها، به عنوان تیمار برتر در منطقه اجرای آزمایش و اقلیم های مشابه توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

بازده فروش ، بهره وری بارش ، درصد بازگشت سرمایه ، عملکرد علوفه تر و خشک ، نخود علوفه ای