پایش میکروبی منابع آب سطحی در حوضه آبریز سرشاخه های رودخانه سیروان (سنندج) طی سال های ۱۴۰۳-۱۴۰۲

پایش میکروبی منابع آب سطحی به ویژه در نواحی حساس مانند حوضه های آبریز سدها، نقش حیاتی در حفظ سلامت عمومی و پایداری اکوسیستم های آبی ایفاء می کند. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت آلودگی میکروبی در حوضه آبریز رودخانه سیروان در استان کردستان طی سال های آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ انجام شد. نمونه برداری ها به صورت ماهانه و با رعایت شرایط استریل از شش ایستگاه منتخب شامل ایستگاه ۱ (بالادست قشلاق، زیر پل)، ایستگاه ۲ (شاخه قشلاق رود قبل از تصفیه خانه)، ایستگاه ۳ (شاخه قشلاق رود، پایین دست تصفیه خانه)، ایستگاه ۴ (شاخه قشلاق رود، حدود ۳ کیلومتر پایین تر از ایستگاه ۲)، ایستگاه ۵ (شاخه گاوه رود) و ایستگاه ۶ (شاخه سیروان، پشت سد) انجام گرفت. شاخص های میکروبی شامل شمارش کل باکتری ها، کلیفرم های کل، کلیفرم های مدفوعی و  Escherichia coliبا استفاده از محیط های کشت پلیت کانت آگار و ECC کروم آگار مطابق با استاندارد APHA  (۲۰۱۷) اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که بار میکروبی در ایستگاه ها تفاوت معنی داری دارد (۰۵/۰p≤) به طوری که ایستگاه ۴، واقع در پایین دست تصفیه خانه، دارای بیشترین میزان آلودگی بود و در ماه آبان غلظت کلیفرم های کل تا ۷۰۰۰۰۰ واحد تشکیل دهنده کلنی در ۱۰۰ میلی لیتر ثبت شد. در مقابل، ایستگاه ۵ واقع در منطقه ای با کمترین فعالیت انسانی، دارای کمترین بار میکروبی بود. تحلیل فصلی داده ها نیز بیانگر افزایش قابل ملاحظه شاخص های آلودگی در فصل تابستان به ویژه در ایستگاه های مجاور فعالیت های انسانی و کشاورزی بود. یافته های این تحقیق نشان دهنده نقش موثر فاضلاب های انسانی، رواناب های کشاورزی و ناکارآمدی سیستم های تصفیه در کاهش کیفیت بهداشتی منابع آب سطحی منطقه است. با توجه به اهمیت رودخانه سیروان در تامین آب شرب و کشاورزی استان کردستان، نتایج این مطالعه می تواند مبنایی برای شناسایی نقاط بحرانی، اصلاح زیرساخت های تصفیه و تدوین برنامه های پایش و مدیریت مستمر کیفیت آب سطحی در سطح حوضه آبریز باشد.

کلیدواژه ها:

پایش میکروبی ، کلیفرم مدفوعی ، Escherichia coli ، رودخانه سیروان ، کیفیت آب