تحلیل و بررسی میزان تمرکز بازار واردات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار در ایران

بیان مساله و اهداف: شناخت بازار واردات محصولات از نظر انحصار یا رقابت، اهمیت بالایی برای تصمیم گیرندگان و مدیران عرصه اقتصادی می تواند داشته باشد. در این زمینه بازارهای مختلف از نظر ساختاری برای هر محصول می تواند تشکیل شود که به طورکلی به بازار رقابتی انحصاری و انحصاری چندجانبه تقسیم می گردند. تجزیه و تحلیل این بازارها برای تصمیم گیری های مناسب توسط نهادهای مرتبط مستلزم شناخت ساختار آن است. برای اندازه گیری میزان تمرکز بازار شاخص های مختلفی وجود دارد. هدف از انجام این مطالعه محاسبه شاخص های تمرکز بازار واردات محصولات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار به ایران می باشد تا به دست اندرکاران و دولتمردان این صنعت جهت شناخت بازار تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار و شناسایی پتانسیل تولید کمک نماید و برنامه ریزی مناسب تری برای بازار این محصولات ارائه گردد. مواد و روشها: در این تحقیق ابتدا میزان واردات این محصولات برای بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۱ مشخص شد. سپس سهم واردات در این بازه از هر کشور صادر کننده محصولات محاسبه و در ادامه به منظور شناخت وضعیت بازار واردات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار شاخص های تمرکز بازار مورد محاسبه قرار گرفت. با استفاده از شاخص های نسبت تمرکز چهار بنگاه، هرفیندال_هیرشمن، هال_تایدمن، نسبت جامع تمرکز صنعتی و هانا-کای، ساختار بازار برای بازه زمانی سال های ۱۳۹۲ لغایت۱۴۰۱ تحلیل شد. نتایج: طبق محاسبات انجام شده میانگین شاخص نسبت تمرکز چهار کشور میزان ۹۳/۹۴ درصد از کل واردات تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار به کشور بوده است و نشان دهنده این است که بازار به انحصار کامل، نزدیک بوده است. دیگر شاخص ها نیز شامل شاخص هرفیندال–هیرشمن به مقدار۶۹/۵۰۵۸، شاخص هال تایدمن به مقدار ۴۶/. شاخص جامع تمرکز صنعتی به میزان ۷۴/. شاخص هانا کی در مقادیرα برابر با ۶/. به میزان ۶۶/۳، α برابر با ۵/۱ به میزان ۵۳/۲ و مقدارα برابر با ۵/۲ به میزان۱۰/۲ بوده است. نتیجه ­گیری: به طورکلی، نتایج به دست آمده حکایت از وجود انحصار چندجانبه در بازار تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار دارد. وضعیت این انحصار با توجه به شرایط اقتصادی_سیاسی کشور در دوره مذکور نوسان داشته است ولی درکل، بازار تخته چندلا، تخته مورق و تخته زهوار از بازارهای انحصاری در ایران بوده و در این وضعیت بازار، کشورهای صادرکننده می توانند بر سر قیمت و میزان صادرات با یکدیگر ائتلاف نمایند و چنانچه ائتلافی بین کشورهای صادر کننده روی دهد با وجود انحصار چندجانبه این موضوع بیشتر به ضرر کشور واردکننده یعنی ایران خواهد بود.

کلیدواژه ها:

رقابت ، شاخص های نسبت تمرکز ، ساختار بازار ، انحصارچند جانبه