تاثیر توانبخشی شناختی با تمرکز بر کنترل مهاری بر بازداری پاسخ و توجه انتخابی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی

زمینه و هدف: اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی (ADHD) از شایع ترین اختلالات عصبی-رشدی دوره کودکی است که نقص در کارکردهای اجرایی مانند بازداری پاسخ و توجه انتخابی از ویژگی های اصلی آن به شمار می رود. این مطالعه با هدف تعیین تاثیر برنامه توانبخشی شناختی طراحی شده برای تقویت کنترل مهاری، بر بهبود بازداری پاسخ و توجه انتخابی کودکان مبتلا به ADHD انجام شد. روش ها: این مطالعه از نوع آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. از میان کودکان مراجعه کننده به کلینیک های روانشناسی شهر اردبیل در سال ۱۴۰۲، تعداد ۴۰ کودک مبتلا به ADHD با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۲۰ نفر) جایگزین شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه کانرز (فرم والدین)، آزمون برو/نرو و آزمون استروپ گردآوری شد. گروه آزمایش به مدت ۱۴ جلسه تحت مداخله توانبخشی شناختی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS-۲۵ و از طریق تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) تحلیل شدند. یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل از نظر ترکیب خطی متغیرهای بازداری پاسخ و توجه انتخابی در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد (۰/۰۵>P). به عبارت دیگر، مداخله توانبخشی شناختی منجر به بهبود معنادار هر دو مولفه بازداری پاسخ و توجه انتخابی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. نتیجه گیری: بر اساس یافته های این پژوهش، به نظر می رسد توانبخشی شناختی با محوریت کنترل مهاری، مداخله ای اثربخش برای بهبود بازداری پاسخ و توجه انتخابی در کودکان مبتلا به ADHD است. بنابراین، گنجاندن این گونه برنامه های شناختی در پروتکل های درمانی جامع این کودکان به متخصصان حوزه کودک توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

Cognitive rehabilitation ، Inhibitory control ، Response inhibition ، Selective attention ، Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) ، توانبخشی شناختی ، کنترل مهاری ، بازداری پاسخ ، توجه انتخابی ، اختلال نقص توجه/ بیش ­فعالی