چالش ها و مزایای روانشناختی-اجتماعی طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو در ورود به دانشگاه

هدف: دغدغه مهم داوطلبان و خانواده ها طی دوران مدرسه آمادگی برای حضور در آزمون سراسری و موفقیت در این آزمون است. کنکور علاوه بر اینکه می تواند آینده شغلی و وضعیت مالی متقاضیان را شکل دهد، می تواند به طور قابل توجهی بر موقعیت اجتماعی و زندگی شخصی آن ها نیز تاثیر بگذارد. چالش ها و آسیب های طرح قبلی سنجش و پذیرش دانشجو در قالب کنکور، شورای عالی انقلاب فرهنگی را بر آن داشت تا براساس مصوبه «سیاست ها و ضوابط ساماندهی سنجش و پذیرش متقاضیان ورود به آموزش عالی»، اصلاح نظام سنجش و پذیرش دانشجو را در دستور کار قرار دهد. تغییرات طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو به دلیل نوپا بودن این طرح، قطعا مزایا و چالش هایی به دنبال خواهد داشت که می تواند بر موفقیت تحصیلی و زندگی آینده دانش آموزان تاثیر بگذارد. بر این اساس، این پژوهش با هدف تبیین چالش ها و مزایای روانشناختی-اجتماعی طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو و تاثیر سوابق تحصیلی بر ورود به دانشگاه انجام شد.مواد و روش ها: در پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و از روش تحلیل محتوای عرفی استفاده شد. مشارکت کنندگان در این پژوهش، ۲۲ نفر از دبیران، مشاوران تحصیلی، دانش آموزان و والدین بودند که به روش نمونه گیری هدفمند ملاک مدار انتخاب شدند. معیارهای ورود به پژوهش، دبیران و مشاوران تحصیلی بودند که در دوره متوسطه دوم فعالیت دارند، والدین و دانش آموزانی که در کنکور ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ شرکت می کنند. برای جمع آوری داده های مورد نیاز، مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته و با طرح پرسش باز در بازه ی زمانی ۴۰ تا ۶۰ دقیقه انجام شد. مصاحبه با یک سوال کلی درباره چالش ها و تاثیرات طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو شروع و سوالات بعدی با توجه به توصیفات ارائه شده توسط شرکت کنندگان در طول مصاحبه، برای دست یابی به اطلاعات عمیق تر پرسیده شد. فرایند انجام مصاحبه و جمع آوری داده ها تا زمان اشباع داده ها ادامه یافت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش هفت مرحله ای کلایزی استفاده شد. به این منظور، بعد از پایان هر مصاحبه، محتوای آن ها به صورت کامل تایپ و کدگذاری باز (اولیه) داده ها به منظور استخراج مفاهیم اولیه (زیرمقوله ها) انجام شد. پس از انجام همه مصاحبه ها و استخراج کدهای اولیه، اقدام به کدگذاری محوری و استخراج مفاهیم و سپس ترکیب مفاهیم، مقوله بندی و انتخاب تم شد.بحث و نتیجه گیری: با توجه به تحلیل مصاحبه های انجام شده، چهار تم شامل آسیب شناسی طرح پیشین پذیرش، چالش های فرایندی تحقق اهداف تعیین شده در طرح جدید، مزایای پیاده سازی طرح جدید و ملاحظات پیشنهادی بهبود وضعیت موجود در قالب ۱۸ مقوله شناسایی شد. تغییر طرح قبلی سنجش و پذیرش کنکور به طرح جدید، تاثیرات مطلوبی بر آموزش دانش آموزان در جهت یادگیری عمیق و فعال، بهبود کیفیت آموزش معلمان، دستیابی به اهداف یادگیری، ارتقای سطح کیفی و کسب مهارت های لازم دارد. اصلاحات در سیستم آموزشی اجتناب ناپذیر است و باید اطمینان حاصل شود که همه دانش آموزان مشتاق، از فرصت های برابر برای یادگیری برخوردار هستند. به عبارت دیگر، دانش آموزان نباید به دلیل نابرابری های مالی، اقتصادی، جنسیتی و اجتماعی کنار گذاشته شوند. بر همین اساس، فراهم سازی شرایط و بستر اجرای موفق مصوبه، به نظر از ضروری ترین اقداماتی است که باید مورد توجه مسئولین آموزشی قرار گیرد. با توجه به نوپا بودن طرح جدید سنجش و پذیرش دانشجو ضروری است زیرساخت های لازم جهت اجرای طرح جدید همچون طراحی سوالات استاندارد، برگزاری آزمون های داخلی استاندارد در مدارس، رفع چالش های برگزاری آزمون های نهایی، نظارت بر فرایند اصلاح اوراق، ضرورت بازنگری در فرایند محاسبه تراز و اختصاص اعتبارات لازم مورد توجه قرار گیرد. جهت تسهیل شرایط تحقق اهداف مصوبه جدید، هماهنگی بین معلمان جهت اتخاذ روش های نوین تدریس و آموزش اصولی می تواند راهگشا باشد که این امر از طریق برگزاری دوره های توانمندسازی معلمان و تربیت مشاوران خبره در حوزه هدایت تحصیلی و کنکور امکان پذیر است. با توجه به برخی چالش های فرهنگی و اقتصادی والدین و سردرگمی اکثر داوطلبان، بهتر است معلمان شیوه های انگیزشی مناسبی جهت حمایت دانش آموزان اتخاذ کنند. برنامه های آموزش و آگاه سازی والدین از طریق فراهم کردن اطلاعات مناسب درباره شرایط دانش آموزان و نحوه رفتار با آن ها و آموزش روش های مدیریت استرس به دانش آموزان جهت کسب توانایی رویارویی با شرایط جدید و تاب آوری بالا به دانش آموزان نیز مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آزمون سراسری ، آموزش عالی ، سنجش و پذیرش دانشجو ، سوابق تحصیلی