حقوق حیوانات حلال گوشت و بهره برداری های مجاز از آنها در آموزه های اسلامی

هدف: یکی از نخستین رفتارهای انسان در جهان طبیعت، بهره برداری از امکانات آن می باشد. از منظر فقه اسلامی، بهره برداری از طبیعت و سایر موجودات، با رعایت احکام و شرایطی جایز بوده که از میان آنها برای انتفاع از حیوانات، دستورات و احکامی مقرر شده است. در این راستا، پژوهش حاضر درصدد است تا حقوق متعلق به حیوانات به ویژه چهارپایان حلال گوشت را مورد بررسی قرار داده و مهم ترین مصادیق بهره برداری از آنها را از منظر آموزه های اسلامی تبیین نماید. مواد و روش ها: پژوهش حاضر با بررسی منابع اسلامی به ویژه متون حدیثی، به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. یافته ها: اگرچه خداوند متعال تمام موجودات را برای انسان مسخر نموده، اما در این زمینه نباید افراط و تعدی صورت گیرد. تمام جانوران دارای حقوق خاصی هستند که انسان موظف است در عین بهره برداری، همه احکام و حقوق متعلق به آنها را رعایت کند. از پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) روایات متعددی در این زمینه نقل شده که اسلام خشونت علیه حیوانات و قتل بی دلیل را منع کرده و انسان ها در مقابل حیوانات، تکالیف و مسئولیت هایی دارند. بیان موارد و مصادیق حقوق حیوانات در این نوشتار، نمونه های اندکی از منابع فقه اسلامی بوده که شارع مقدس به روشنی و با دقت زیبایی به حقوق آنها پرداخته است. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که اگرچه خداوند متعال همه موجودات را برای انسان مسخر ساخته، اما فقه اسلامی بر بهره برداری عاقلانه، همراه با رعایت حقوق حیوانات تاکید دارد. حیوانات، به ویژه چهارپایان حلال گوشت، دارای حقوقی چون حق حیات، تامین نفقه، پرهیز از خشونت و بهره برداری مشروع هستند و تعدی و افراط در این زمینه ممنوع است. بر پایه آیات قرآن و روایات معصومین(ع)، انسان ها موظف اند در عین استفاده از منافع حیوانات، مسئولیت های اخلاقی و شرعی خود را رعایت کنند. بیان این حقوق و مصادیق، نمونه ای روشن از جامعیت و دقت فقه اسلامی در توجه به کرامت حیوانات است.

کلیدواژه ها:

حقوق حیوانات ، چهارپایان ، حیوان حلال گوشت ، غذای حلال