گفتمان سکوت در نمایشنامه «الحسین ثائرا» اثر عبدالرحمن الشرقاوی

«تحلیل گفتمان سکوت» از جمله الگوهای نوین زبان شناختی است که با بهره گیری از دستاوردهای علوم متعدد همچون آواشناسی، روان شناسی و جامعه شناسی زبان به واکاوی سطوح مختلف سکوت در بافت کلام همچنین به مطالعه نقش ناگفته ها و عبارات محذوف در شکل گیری روایت می پردازد. در چارچوب این الگو، سکوت به غیاب عناصر زبانی گفته می شود که فقدان آنها در متن، حضوری دلالتمند ایجاد کند؛ براین-اساس در پژوهش حاضرسعی برآن است که در نمایشنامه «الحسین ثائرا» با کاربست رویکرد تحلیل گفتمان سکوت و با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی، ضمن مطالعه گونه های سکوت، کارکرد گفتمانی این گونه ها در پیشبرد متن همچنین نقش آنها در ایجاد ارتباط میان مولفه های درون زبانی و برون زبانی بررسی گردد. نتایج پژوهش نشان می دهد که در نمایشنامه حاضر، سکوت در سه سطح ساختاری، معنایی و کاربردشناختی بازنمایی شده و دارای کارکرد روایی و اجتماعی است. کارکرد روایی آن با فضاسازی، گره-افکنی، شخصیت پردازی و گسترش پیرنگ در ارتباط است و کارکرد اجتماعی بر انگیزه های روان شناختی و سیاسی شرقاوی دلالت دارد. سکوت گفتمانی به واسطه حضور غیرفیزیکی و دلالتمند آن دسته عناصر زبانی که به توصیف رخدادها و بحران های حاکم بر سرزمین مصر و دیگر جوامع عرب زبان می پردازند، بیانگر هم بستگی متن با عوامل برون زبانی است.

کلیدواژه ها:

زبان شناسی ، گفتمان سکوت ، نمایشنامه الحسین ثائرا ، عبدالرحمان شرقاوی