جایگاه مردم در اندیشه روشنفکران ایرانی معاصر مورد مطالعه جلال آل احمد و علی شریعتی

این تحقیق به بررسی مفهوم و جایگاه مردم در اندیشه روشنفکران ایرانی معاصر با تمرکز بر دو چهره برجسته، جلال آل احمد و علی شریعتی می پردازد. روش تحقیق به شکل تحلیل مضمون که به صورت فرایندی برای تحلیل داده های متنی پراکنده و محتوایی آثار این دو روشنفکر انجام شده است. نتایج نشان می دهد که روشنفکری به عنوان نیرویی موثر در شکل گیری آگاهی اجتماعی و سیاسی، نقشی کلیدی در نقد وضعیت موجود و هدایت تحولات فرهنگی ایفا کرده است. جلال آل احمد با انتقاد از غرب زدگی و تاکید بر احیای هویت ملی، به تبیین تاثیرات منفی مدرنیته پرداخته و تلاش کرده است تا هویت فرهنگی جامعه را تقویت کند. آثار او، به ویژه «غرب زدگی» به ضرورت حفظ هویت ملی در برابر فرهنگ غربی می پردازد. از سوی دیگر، علی شریعتی با تاکید بر مفاهیم دینی و عدالت اجتماعی، آگاهی سیاسی و اجتماعی را در میان جوانان ترویج کرده است. پرسش اصلی تحقیق عبارت بود از اینکه مردم در اندیشه جلال آل احمد و علی شریعتی از چه مفهوم و جایگاهی برخوردار می باشند؟ این روشنفکران ایرانی با تمسک به ایدئولوژی های چپ و ایجاد رنسانس اسلامی و اصلاح دینی بدون توجه به واقعیت نظام اجتماعی و صلاح مردم، تنها به دنبال یک ایدئولوژی کاملا ذهنی و ایده هایی نظیر غرب زدگی و بازگشت به خویشتن گونه ای از تجددستیزی را در تاریخ اندیشه ی معاصر ایران نهادینه کرده اندکه پس از آن، راه هرگونه تعاطی و تعامل مجتهدانه با پایداری فکری و نهادهای مدرن برخاسته از آن نظیر دموکراسی پارلمانی یا اقتصاد بازار را مسدود نموده و با پراکندن آگاهی کاذب در جامعه ی ایرانی بیشتر دنبال کننده ایدئولوژی خود بوده اند و کمتر به موضوعاتی از جمله مردم، رفاه و آزادی مردم پرداخته اند.

کلیدواژه ها:

ایران معاصر ، جایگاه مردم ، جلال آل احمد ، روشنفکران ، علی شریعتی.