تاثیر باورها بر تدارک کالای عمومی: مطالعه موردی سوء ظن و حسن ظن نسبت به مشارکت دیگران

اقتصاد نئوکلاسیکی، یکی از مهمترین مکاتب اقتصادی است که فروض ساده و کوتاه آن باعث ایجاد یک شمول زیاد و تنزل دادن پیچیدگی های جهان واقع در فروض ساده می شود. مثلا، فرض عقلانیت آن، با استفاده از چند عبارت، یکی از فروضی است که باعث تنزل دادن پیچیدگی های مهم تصمیم گیری انسانی به یک فرضیه سر راست و آسان و با کاربرد بسیار گسترده است؛ یا مثلا فرض اطلاعات کامل و ... . در کنار این ویژگی ها، این مکتب، نمی تواند جهان واقع را به درستی تبیین کند و دانشمندان با استفاده از آن نمی توانند فهم جامعی از انسان و رفتار های او، به دست بیاورند. با توجه به این عیب بزرگ، حوزه های نوینی از اقتصاد، به وجود آمدند، از جمله اقتصاد شناختی و رفتاری و عصب شناسی و ... . این حوزه ها با استفاده از روش های آزمایشگاهی و ...، تلاش می کنند تا انسان و جهان واقع را همان گونه که هست بررسی کنند. یکی از یافته های مشترک این حوزه های اقتصادی، تاثیر داشتن باور و فرایند شناخت در فرایند تصمیم گیری افراد، است. به حدی باور بر تصمیم گیری افراد تاثیر گذار شناخته شده است که نه تنها باور فرد نسبت به دیگران، بلکه باور فرد نسبت به باور دیگران نسبت به فرد نیز موثر شناخته شده است. همچنین، یکی از بستر های متداول جهت بررسی رفتار انسان و فرایند تصمیم گیری وی، تصمیم گیری و تدارک کالای عمومی است؛ ویژگی های منحصر به فرد تصمیم گیری و تدارک کالای عمومی، از جمله امکان وجود سواری گیرنده رایگان و سادگی تصمیم گیری و اندازه گیری تصمیمات افراد و عدم وجود پیچیدگی های اضافی، موجب شده تا یکی از محبوب ترین بستر های مطالعات اقتصادی باشد. در اسلام، که دینی جامع برای هدایت و برنامه ریزی فردی و اجتماعی است، حسن ظن و سوء ظن، از جمله اموری است که بر روی باور و فرایند شناخت افراد تاثیر به سزایی دارد، بنابر این، این دو فرایند، نیاز به بررسی بیشتری دارند. متاسفانه این دو فرایند مهم، بسیار مهجور بوده و کمتر بررسی شده اند. در راستای تحلیل "تاثیر باورها بر تدارک کالای عمومی: مطالعه موردی حسن ظن و سوء ظن نسبت به مشارکت دیگران"، در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی است، تلاش می شود تا بررسی شود که چرا در اسلام با توجه به اینکه حسن ظن و سوء ظن نوعی انحراف از عقلانیت است، امر عام به حسن ظن و امر خاص به سوء ظن می کند؟ برای پاسخ به این سوال، ابتدا به بررسی حسن ظن و سوء ظن در زمینه مفهوم شناسی و تبیین انواع آن دو پرداخته می شود و پس از آن، با استفاده از آیات و روایات، به بررسی علل و انگیزه ها و آثار اجتماعی حسن ظن و سوء ظن، پرداخته می شود. پس از آن با استفاده از یافته های اقتصادی در زمینه باور و ترجیحات اجتماعی و نظریه بازی روان شناختی، تلاش می شود تا با ترکیب آن با یافته هایی که از آیات و روایات به دست آمده است، نتیجه گیری شود. با توجه به داده های جمع آوری شده، به خوبی تبیین شد که اسلام به صورت ظریفانه به حسن ظن و سوء ظن امر کرده است و اگر به دستورات اسلامی عمل شود، عایدی و رفاه فرد و جامعه افزایش و ضرر و زیان، کاهش می یابد.

کلیدواژه ها:

حسن ظن و سوء ظن ، باور ، بازی کالای عمومی ، سواری رایگان ، نظریه بازی روان شناختی ، ترجیحات اجتماعی