نقش هوش مصنوعی و اینترنت اشیا در زنجیره تامین در صنعت آب و فاضلاب

با افزایش پیچیدگی های مدیریتی و زیست محیطی در صنعت آب و فاضلاب، بهره گیری از فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی (AI) و اینترنت اشیاء (IoT) به عنوان راهکاری موثر برای بهینه سازی عملکرد زنجیره تامین مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش نقش این دو فناوری در بهبود ابعاد کلیدی زنجیره تامین صنعت آب و فاضلاب از جمله شفافیت، تاب آوری، تصمیم گیری و بهره وری بررسی شده است. این مطالعه از نوع توصیفی-پیمایشی و کاربردی بوده و جامعه آماری آن را مدیران و کارشناسان شرکت های آب و فاضلاب شهری و روستایی تشکیل داده اند. برای جمع آوری داده ها، از پرسشنامه ای محقق ساخته با ۳۰ گویه در مقیاس لیکرت استفاده شده است. روایی محتوا از طریق نظر خبرگان و پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ (۰/۸۴) تایید گردید. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل شده و برای آزمون فرضیات از آزمون تی تک نمونه ای، تحلیل عاملی تاییدی (CFA) و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده گردید. نتایج نشان داد که به کارگیری AI و IoT تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد زنجیره تامین دارد. به طور خاص، هوش مصنوعی موجب بهبود تصمیم گیری، تحلیل کلان داده ها و پیش بینی دقیق شده و اینترنت اشیاء نیز پایش لحظه ای و پاسخ سریع به بحران ها را ممکن می سازد. همچنین، ترکیب این دو فناوری منجر به کاهش هزینه ها، افزایش شفافیت و ارتقاء رضایت ذی نفعان می گردد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که هوشمندسازی زنجیره تامین آب و فاضلاب نه تنها از منظر فنی بلکه از بعد مدیریتی نیز تحولی بنیادین ایجاد می کند. برای این، پیشنهاد می شود سیاست گذاران و مدیران با توسعه زیرساخت های دیجیتال، آموزش نیروی انسانی و همکاری با نهادهای فناور زمینه پیاده سازی گسترده این فناوری ها را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اینترنت اشیاء ، زنجیره تامین ، صنعت آب و فاضلاب ، مدل سازی معادلات ساختاری