بررسی ساختارمند مفهوم استرس در طراحی: تحلیلی بر ادبیات پژوهشی موجود

مقدمه: درک استرس در فعالیت­های طراحی امری حیاتی است، زیرا می­تواند بر تجربه­ شناختی طراحان و کیفیت نتایج طراحی تاثیر بگذارد. با وجود تلاش­هایی که برای روشن ساختن این موضوع انجام شده، تاکنون این موضوع همچنان در هاله­ای از ابهام قرار دارد. بنابراین پرداختن به این مسئله می­تواند خلاء موجود در این راستا را تا حدودی پرنماید. این پژوهش، با هدف ابهام­ زدایی از مفهوم استرس در مطالعات طراحی براساس یافته­ های حاصل از اولین مرور نظامند مطالعات موجود در این زمینه انجام شده است. روش کار: این پژوهش از نظر رویکرد کیفی به روش توصیفی- تحلیلی و از طریق مرور نظام­ مند و نظریه داده بنیاد صورت گرفته است. جامعه آماری پژوهش مقالات حوزه مطالعاتی طراحی می­باشد که به موضوع استرس پرداخته اند. ابزار جمع­ آوری داده­ها نیز سیاهه­ وارسی از کلیدواژه ­های منتخب برای جستجو در پایگاه­های علمی بین ­المللی معتبر است. یافته ­ها: از طریق بررسی نظام مند ۲۱ مقاله شناسایی شده در حوزه مطالعاتی طراحی که به موضوع استرس پرداخته بودند و انجام کدگذاری باز ۱۵ موضوع اصلی، کدگذاری محوری ۱۴ محور اصلی و کدگذاری انتخابی ۱۱ هسته مرکزی مطالعاتی به­ منظور کشف روابط آنها و شفاف ­سازی از مفهوم استرس طراحی مشخص شده­اند. با استفاده از نمودار توزیع فراوانی نسبی این نتیجه حاصل شد که تمامی مطالعات در حوزه موضوعی استرس طراحی قرار دارند و بیشتر تمرکز مطالعات بر روی استرس ذهنی در فرآیند طراحی ­و خلاقیت طراحی بوده است. نتیجه گیری: تئوری حاصل از این پژوهش یک رابطه پیچیده بین استرس و طراحی را نشان می دهد که نیازمند یک رویکرد چندوجهی است برای شناسایی، تحلیل و ارائه راه حل هایی برای کاهش استرس و افزایش بهره وری و عملکرد بهتر طراحان است. این بینش جدید می تواند به ترویج یک فرهنگ حرفه ای مبتنی بر شناخت، مدیریت و ارتقای سلامت روانی و فیزیکی در حرفه طراحی کمک کند و به ایجاد تجربه طراحی بهتر و سلامت طراحان منجر شود.

کلیدواژه ها:

Design stress ، cognitive design ، design ، cognitive sciences ، grounded theory. ، استرس طراحی ، طراحی شناختی ، طراحی ، علوم شناختی ، نظریه داده بنیاد