تحقیق در ترجمه اناجیل یوحنا بن یوسف و ارتباط آن با دیاتسارون فارسی

کشیشی مسیحی به نام یوحنا بن القس یوسف بن شمعون الیعقوبی المیافارقینی معروف به شمس المعانی دو بار به صورت مستقل اناجیل اربعه را به فارسی ترجمه کرده که یک رونویس از هرکدام موجود است. مطالعه این دو نسخه، مقایسه آن با چند ترجمه کهن از اناجیل و دیاتسارون فارسی و جست وجو در منابع دیگر نشان می دهد که ترجمه های یوحنا بن یوسف با ترجمه دیاتسارون فارسی اشتراکات محتوایی و زبانی به ویژه لغوی بسیاری دارد و شواهد برخی واژه ها منحصر به این سه ترجمه است. افزون بر این مشابهت ها، به سبب اشتراک مقدمه یکی از این ترجمه ها با مقدمه دیاتسارون این فرضیه مطرح می شود که ارتباطی بین این سه متن هست و یوحنا بن یوسف احتمالا همان مترجم ناشناخته دیاتسارون فارسی است که در پژوهش های پیشین تنها گمان هایی درباره او مطرح شده بود. همچنین براساس قراین موجود، ترجمه ها در زمانی نزدیک به هم انجام گرفته و مترجم اناجیل و نیز مترجم دیاتسارون مدتی در تبریز حضور داشته اند، بنابراین احتمال یکی بودن آن ها وجود دارد و این فرضیه را تا زمانی که منابعی در آینده آن را تایید یا رد کند نمی توان نادیده گرفت.

کلیدواژه ها:

ترجمه فارسی اناجیل اربعه ، یوحنابن یوسف الیعقوبی المیافارقینی ، دیاتسارون فارسی ، یحیی بن عوض تبریزی