افسانه ۱۳۰۱ (داستان کوتاه فارسی: جمال زاده یا هدایت؟)

عموم پژوهشگران یکی بود و یکی نبود (۱۳۰۰) محمدعلی جمال­زاده (۱۲۷۰-۱۲۷۶) را نخستین مجموعه داستان فارسی فرض کرده­اند. برخی نیز سال ۱۳۰۱ را نقطه تحول ادبیات در هر سه حوزه شعر، داستان و نمایش دانسته­اند با آثاری چون «افسانه» نیما یوشیج، مجموعه داستان کوتاه یکی بود و یکی نبود جمال­زاده، رمان تهران مخوف مشفق کاظمی و نیز نمایش­نامه جعفرخان از فرنگ آمده حسن مقدم. در این مقاله با رد اهمیت ویژه این سال، زنده به گور (۱۳۰۹) صادق هدایت (۱۲۸۱-۱۳۳۰) نخستین مجموعه داستان کوتاه فارسی خوانده شده است. برای این کار به تحلیل کلی داستان های هر دو مجموعه در زمینه­های زبان، ایدئولوژی، شکل، نظام روایی، شخصیت و مکان پرداخته­ام. دست آخر هم در کنار بررسی گونه­محور مختصر داستان ها، شباهت های درون­مایه­ای آنها را با یکدیگر مطالعه کرده­ام. همچنین با توجه به ترتیب تالیف داستان ها در قیاس با ترتیب درج آن ها در مجموعه، کوشیده­ام حدس هایی درباره روال کلی کار هر نویسنده در زمینه داستان کوتاه بزنم.

کلیدواژه ها:

یکی بود و یکی نبود ، محمدعلی جمال زاده ، زنده به گور ، صادق هدایت ، داستان کوتاه