وضعیت فقهی حقوقی معاملات معارض حق مشتری در بیع متضمن شرط حفظ مالکیت

بیع یکی از کاربردی ترین عقود در جامعه است. به علت عدم تعادل کفه ترازوی حمایت قانونی میان حقوق بایع و مشتری، طرفین در عقد بیع شروطی را جهت جبران این عدم تعادل پیش بینی می کنند. یکی از این شروط شرط حفظ مالکیت است که درصدد حمایت از حقوق بایع است، سوالی که دراین خصوص پاسخ به آن از اهمیت بسیاری برخوردار است این است که قبل از تحقق شرط (پرداخت ثمن) چنانچه معامله ای معارض با شرط مذکور ازسوی بایع نسبت به مبیع صورت گیرد، وضعیت حقوقی معامله مذکور چیست؟ عده ای از حقوق دانان قائل به عدم نفوذ معامله مذکورند. فرضیه ما این است که در فرض مذکور معامله معارض در وضعیت مراعی قرار دارد؛ زیرا با درج شرط مذکور و ازآنجایی که ماهیت حقوقی شرط مذکور نوعی تعلیق انتقال مالکیت مبیع است، حقی که برای مشتری ایجاد می شود حق عینی است و انجام معامله معارض توسط بایع قبل از تحقق معلق علیه  باعث این می شود که معامله معارض به علت وجود مانع (تعلق حق عینی برای مشتری نسبت به مبیع) در وضعیت مراعی باشد. در وضعیت مراعی تعیین وضعیت حقوقی دقیق معامله مجهول است تا اینکه تحقق یا عدم تحقق معلق علیه  مشخص شود. درصورت پرداخت ثمن توسط مشتری معامله معارض از همان تاریخ منفسخ می شود و درصورت عدم پرداخت ثمن توسط مشتری کشف می شود معامله معارض صحیح بوده است.

کلیدواژه ها:

شرط حفظ مالکیت ، مراعی ، غیر نافذ ، صحت ، عقد معلق