جهل کثرت گرایانه در رفتارهای سلامت دانشجویان دانشگاه تهران: بررسی ادراک هنجارهای اجتماعی

جهل کثرت گرایانه ادراک نادرست از هنجارهای اجتماعی می تواند رفتارهای افراد را در محیط های گروهی مانند دانشگاه ها تحت تاثیر قرار دهد. این مطالعه بررسی میزان جهل کثرت گرایانه در رفتارهای سلامت، مصرف سیگار، الکل، ورزش و صبحانه در میان دانشجویان دانشگاه تهران پرداخته و تاثیر عوامل جمعیت شناختی، جنسیت و محل سکونت و انجام رفتار را تحلیل کرده است. هدف پژوهش شناسایی تفاوت بین درصد واقعی و تخمینی رفتارهای سلامت و بررسی چگونگی تاثیر رفتارهای شخصی و محیط زندگی بر ادراک هنجارهای اجتماعی بود. فرضیه ها شامل بیش برآورد رفتارهای منفی (سیگار و الکل) توسط افرادی که این رفتارها را انجام می دهند، کم برآورد رفتارهای مثبت ورزش و صبحانه توسط افرادی که این رفتارها را انجام نمی دهند و تاثیر جنسیت و محل سکونت بر این ادراک ها بودند. نمونه مطالعه شامل ۸۳ دانشجو (۵۵ زن، ۲۸ مرد) بدون (پاسخ) از دانشگاه تهران بود که از طریق ارسال لینک پرسشنامه در کانال تلگرام عمومی دانشجویان دانشگاه تهران با ۲۰ هزار عضو به صورت غیرتصادفی انتخاب شدند. پرسشنامه ها طراحی شد که درصد واقعی رفتارهای سلامت و تخمین دانشجویان از فراوانی این رفتارها در میان همسالان را اندازه گیری می کرد. رفتارهای مورد بررسی شامل دو رفتار منفی (سیگار به عنوان رفتار آشکار و الکل به عنوان رفتار پنهان در فرهنگ ایرانی) و دو رفتار مثبت ورزش هفتگی و مصرف روزانه صبحانه بودند. داده ها با استفاده از آزمون t تک نمونه برای مقایسه درصد واقعی و تخمینی و آزمون t مستقل برای تحلیل تفاوت های گروهی (بر اساس محل سکونت و انجام رفتار) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۵ بررسی شدند. سطح معناداری ۰.۰۵ در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که رفتارهای منفی به طور معناداری بیش برآورد شدند. مصرف سیگار (۶.۰ واقعی، ۲۹.۵۸ تخمینی)، مصرف الکل (۸۴ واقعی، ۱۳.۶۷ تخمینی) بیش برآورد زیاد داشتند، در حالی که رفتارهای مثبت به طور شدید کم برآورد شدند؛ ورزش هفتگی (۶۵.۱ واقعی، ۲۲.۴۷ تخمینی) و مصرف صبحانه (۸۳ واقعی، ۲۵.۹۶ تخمینی) تفاوت های قابل توجهی نشان دادند. دانشجویانی که الکل مصرف کرده بودند شیوع آن را به طور معناداری بیش برآورد کردند، در حالی که ورزشکاران تخمین دقیق تری از شیوع ورزش ارائه دادند. تفاوت ها در مصرف سیگار و صبحانه معنادار نبودند. در بررسی محل سکونت هیچ تفاوت معناداری در رفتارهای سیگار، الکل و ورزش بین ساکنان خوابگاه و منزل مشاهده نشد، اما در مصرف صبحانه، دانشجویان خوابگاهی تخمین نادرست تری داشتند، به طوری که تصور می کردند دیگران کمتر صبحانه می خورند. تحلیل های مبتنی بر جنسیت تفاوت معناداری نشان ندادند. این یافته ها با نظریه جهل کثرت گرایانه ی پرنتایس و میلر (۱۹۹۳) همخوانی دارند و نشان دهنده شیوع ادراک نادرست هنجارهای سلامت در میان دانشجویان دانشگاه تهران هستند. بیش برآورد رفتارهای منفی می تواند به عادی سازی آنها منجر شود، در حالی که کم برآورد رفتارهای مثبت مشارکت در این رفتارها را کاهش می دهد. تفاوت معنادار در مصرف صبحانه بین ساکنان خوابگاه و منزل احتمالا به تفاوت های سبک زندگی یا دسترسی به امکانات مربوط است. محدودیت های مطالعه شامل نمونه گیری غیرتصادفی از طریق کانال تلگرامی و نبود داده های مربوط به سطح تحصیلات والدین بود. این نتایج پیامدهای مهمی برای مداخلات دانشگاهی دارند؛ اطلاع رسانی درباره شیوع واقعی رفتارهای سالم می تواند ادراک نادرست هنجارها را اصلاح کرده و رفتارهای مثبت را ترویج دهد. تحقیقات آتی می توانند با نمونه های بزرگتر و روش های نمونه گیری تصادفی عوامل دیگر مانند سطح تحصیلات والدین را بررسی کنند.

کلیدواژه ها:

جهل کثرت گرایانه ، هنجار اجتماعی ، رفتار سلامت