بررسی ویژگی های معماری روایی در راستای جاودانگی آثار معماری

گرایش فطری انسان به جاودانگی، که ریشه در حکمت الهی آفرینش دارد، در لایه های گوناگون حیات بشری، به ویژه در آثار معماری، به وضوح تجلی می یابد. انسان، جاودانگی را نماد قدرت می پندارد و معماری، به مثابه تجسم کالبدی این قدرت، ابزاری برای رهایی از ناتوانی های گذرا است. امروزه، بسیاری از آثار معماری معاصر با وجود رعایت اصول پایداری کالبدی، به دلیل بی توجهی به لایه های معنایی، نتوانسته اند جایگاهی در حافظه ی جمعی جوامع بیابند و به سرعت به فراموشی سپرده می شوند. در مقابل، نمونه های تاریخی مانند تخت جمشید یا کلیسای نوتردام، علیرغم آسیب های فیزیکی، از طریق پیوند عمیق با روایت های فرهنگی، هویتی جاودانه یافته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های معماری روایی در راستای جاودانگی آثار معماری بدنبال پاسخگویی به این سوال است که : مولفه های معماری روایی کدام اند؟ و موثرترین آنها در راستای جاودانگی آثار معماری کدام است؟ در این راستا، با راهبردی کیفی جهت تحلیل داده ها از روش های فراترکیب و تکنیک دلفی بصورت متوالی استفاده شد. یافته ها نشان می دهد معماری روایی از طریق شش مولفه کلیدی روایتگری فضایی (سلسله مراتب حرکتی)، نمادپردازی (تبدیل مفاهیم انتزاعی به فرم های ملموس)، تعامل حسی-عاطفی (درگیری حواس پنجگانه)، توالی زمانی (تجربه پویای فضا در گذر زمان)، انعطاف تفسیری (امکان خوانش های چندگانه)، و پیوند فرهنگی-تاریخی نه تنها به بقای فیزیکی اثر، بلکه به حفظ ارزش های معنوی و هویت جمعی آن کمک می کند. از میان این مولفه ها، «بستر فرهنگی-تاریخی» و «نمادپردازی» به عنوان موثرترین عوامل در جاودانگی می باشند؛ به طوریکه با ایجاد پیوند عمیق میان اثر و هویت انسانی-اجتماعی، امکان انتقال ارزش های فرازمانی را فراهم می کنند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که آثار جاودانه، با خلق روایت های چندلایه، پلی بین گذشته (خاطره)، حال (کاربری)، و آینده (تفسیرپذیری) ایجاد می کنند.

کلیدواژه ها:

معماری روایی ، جاودانگی ، روایت گری در معماری ، معماری مفهومی