اثبات معناداری گزاره های تشبیهی سوره بقره با تکیه بر نظریات فلسفه زبان مطالعه موردی: فلسفه زبانی ویتگنشتاین

قرآن به عنوان یک کتاب، دارای گزاره است. بررسی معناداری این گزاره ها یکی از وظایف «فلسفه زبان» است. از گرایش های این فلسفه در قرن معاصر که معناداری گزاره های دینی را بررسی می کند، فلسفه زبان ویتگنشتاین است. او دو نظریه «ویتگنشتاین متقدم» و «ویتگنشتاین متاخر» را پیرامون معناداری گزاره ها ارائه داد. تشبیه از گزاره های پر بسامد و یکی از اسالیب پرکاربرد بلاغی است که برای اهدافی مختلف در قرآن بیان شده است. باتوجه به کثرت تشبیهات قرآن، پژوهش حاضر با روشی توصیفی _ تحلیلی و با رویکردی آماری، سعی در بررسی گزاره های منتخب تشبیهی سوره بقره با تکیه بر نظریات ویتگنشتاین دارد. درپایان مشخص شد که از هفت تشبیه منتخب سوره بقره، طبق نظریه ویتگنشتاین متقدم، تنها مشبه به ها معنادار است؛ چرا که مشبه ها همگی غیرملموس و مشبه به ها که رکن اصلی و تعریفی هستند، قابل آزمودن تجربی بودند. طبق نظر ویتگنشتاین متاخر نیز همگی گزاره ها با معنا است، با این تفاوت که این معناداری دوسویه است؛ یک آنکه از جهت وجود در بازیهای زبانی معنادار است و دوم آنکه برای هر گویشور، حتی غیر اهل زبان دین نیز معنادار محسوب می شود. به عبارت دیگر حتی درصورت انکار این گزاره ها، رد معنادار بودن آنها غیرممکن است. قرآن نیز طوری تشبیهات را وصف کرده، که با طبیعت انسانی هم سو بوده و متعلق به عصر خاصی نمی باشد.

کلیدواژه ها:

قرآن ، بقره ، تشبیه ، فلسفه زبان ، ویتگنشتاین