بررسی جایگاه و کارکرد نمادین آتش در ساختار عرفانی اشعار مولانا

شناخت عناصر طبیعی و نمادین در ادبیات، عرفانی راهی موثر برای درک لایه های عمیق معنا و جهان بینی شاعران و عارفان است. در این میان، آتش به عنوان نمادی چندوجهی و پرکاربرد جایگاهی ویژه در بازنمایی مفاهیمی چون عشق الهی، تطهیر، شور و دگرگونی معنوی دارد. مولانا یکی از برجسته ترین شاعران و اندیشمندان عرفان اسلامی، با تکیه بر مشرب فکری و سلوکی خویش و به ویژه در تبیین اندیشه های وحدت وجودی از این عنصر برای آفرینش تمثیل ها و تصاویر بدیع بهره می گیرد. او با زبان رمزی و هنرمندانه نسبت میان خالق و مخلوق، مسیر سلوک و تجربه های روحی انسان را ترسیم می کند. بررسی اشعار مولانا نشان می دهد که این نماد در مصادیقی چون «آتش حق، آتش غیرت، آتش قهر الهی، آتش انبیا، آتش ریاضت، آتش خوف، آتش فقر، آتش هجران، آتش عشق و آتش غم» تجلی یافته و هر یک معنایی خاص در ساختار عرفانی شعر او دارند واکاوی این لایه ها آشکار می سازد که مولانا با پیوند دادن عنصر آتش به مضامین عرفانی، آن را به ابزاری برای بیان شور درونی، تجربه های عارفانه و انتقال مفاهیم پیچیده ی معرفتی و روحی تبدیل کرده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی، نقش و کارکرد آتش را به عنوان نمادی برجسته در بافت عرفانی آثار مولانا بررسی می کند.

کلیدواژه ها:

مولانا ، نماد ، آتش شعر عرفانی ، وحدت وجود ، تمثیل