مروری بر نقش گیاهان دارویی در اختلالات سیستم عصبی و پیامدهای رفتاری: شواهد پیش بالینی از مدلهای حیوانی

اختلالات عصبی و روانی مانند اضطراب، افسردگی، صرع، آلزایمر، پارکینسون و درد نوروپاتیک میلیونها نفر را در سراسر جهان در گیر کرده اند و درمانهای رایج اغلب پاسخ کافی را فراهم نمی کنند. در دهه های اخیر توجه زیادی به نقش گیاهان دارویی در بهبود این اختلالات در مدلهای حیوانی جلب شده است. این مطالعه مروری به صورت سیستماتیک شواهد پیش بالینی منتشر شده بین سالهای اخیر را بررسی میکند که به اثرات عصبی- رفتاری ضدافسردگی، ضداضطرابی، ضد تشنجی و شناختی عصاره های گیاهی در مدلهای موش و رت پرداخته اند. با پیروی از پروتکل PRISMA، مقالات از پایگاه های Web of Science Scopus PubMed و Google Scholar استخراج و غربالگری شدند. گیاهان دارویی حاوی ترکیبات فعالی مانند فلاونوئیدها آلکالوئیدها ترپنوئیدها و ساپونینها از طریق عبور از سد خونی-مغزی قادر به اعمال اثرات چندوجهی از جمله کاهش استرس اکسیداتیو، مهار التهاب عصبی، تعدیل انتقال دهنده های عصبی مانند GABA (گاما آمینو بوتیریک اسید و سروتونین و افزایش فاکتورهای نوروتروفیک مانند BDNF (فاکتور نورون زایی مشتق شده از مغز هستند. بسیاری از عصاره های گیاهی در تستهای رفتاری مانند ماز بعلاوه مرتفع، تست شنا اجباری، آزمون روشن تاریک و ماز آبی موریس آثار معنی داری در کاهش اضطراب و افسردگی و بهبود حافظه نشان داده اند. نتایج این مرور نشان میدهد که گیاهان دارویی دارای ظرفیت بالایی در تعدیل اختلالات عصبی-روانی در مدلهای حیوانی هستند و میتوانند مبنای توسعه درمانهای طبیعی جدید برای بیماریهای سیستم عصبی باشند.

کلیدواژه ها:

گیاهان دارویی ، اختلالات عصبی ، مدل حیوانی ، تست رفتاری