رابطه بین خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش درونی دانش آموزان

خودکارآمدی تحصیلی به عنوان باور فرد نسبت به توانایی هایش در انجام وظایف آموزشی، نقشی بنیادین در عملکرد و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. این سازه روان شناختی نه تنها بر انتخاب اهداف یادگیری اثرگذار است، بلکه بر میزان تلاش، پایداری در برابر چالش ها و سطح انگیزش درونی نیز تاثیر عمیقی دارد. انگیزش درونی به عنوان گرایش فرد برای یادگیری به دلیل علاقه و لذت ذاتی از فرایند یادگیری، عامل مهمی در پایداری و موفقیت تحصیلی محسوب می شود. تحقیقات متعدد نشان داده اند که بین خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش درونی رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. دانش آموزانی که از خودکارآمدی بالاتری برخوردارند، در هنگام مواجهه با دشواری ها احساس توانمندی بیشتری دارند و این امر آنان را به جستجوی یادگیری عمیق تر و مستقل تر سوق می دهد. برعکس، ضعف در خودکارآمدی ممکن است منجر به کاهش علاقه، اجتناب از تلاش و اتکای بیش از حد به انگیزش بیرونی شود. از منظر نظریه شناختی-اجتماعی بندورا، خودکارآمدی نقش تنظیم کننده ای در رفتارهای یادگیری دارد و می تواند سطح انگیزش درونی را به صورت مستقیم تحت تاثیر قرار دهد. این رابطه متقابل در بستر آموزشی اهمیت زیادی دارد، زیرا مدارس محیطی هستند که در آن باورهای خودکارآمدی و انگیزش دانش آموزان شکل می گیرند و تقویت یا تضعیف می شوند. یافته های پژوهش های میدانی حاکی از آن است که افزایش تجارب موفقیت آمیز، حمایت معلمان، و بازخوردهای مثبت، می تواند خودکارآمدی را ارتقا دهد و در نتیجه انگیزش درونی نیز تقویت شود. در مقابل، شکست های مکرر یا بازخوردهای منفی می تواند چرخه ای معیوب ایجاد کند که منجر به کاهش هر دو متغیر شود. بنابراین، درک رابطه بین این دو سازه روان شناختی برای طراحی مداخلات آموزشی و روانی موثر ضروری است. چنین مداخلاتی می تواند از طریق آموزش مهارت های خودنظم دهی، ارائه فرصت های موفقیت و تشویق به استقلال یادگیری، به افزایش همزمان خودکارآمدی و انگیزش درونی منجر شود. در نهایت، می توان نتیجه گرفت که خودکارآمدی تحصیلی و انگیزش درونی دو عامل کلیدی و مکمل در ارتقای کیفیت یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان هستند. توجه به این دو متغیر می تواند نه تنها پیشرفت تحصیلی را تضمین کند بلکه رضایت و شادکامی تحصیلی دانش آموزان را نیز افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی تحصیلی ، انگیزش درونی ، پیشرفت تحصیلی ، یادگیری عمیق ، نظریه شناختی-اجتماعی.