به روزرسانی سوالات مربوط به اخلاق انتشار

برای اولین بار در سخن سردبیری فروردین ماه سال ۱۳۹۷، فهرست سوالات مربوط به اخلاق انتشار را تقدیم خوانندگان فرهیخته مجله دانشگاه نمودیم (۱). این فهرست، حاوی یازده سوال یا نکته زیر بود که نویسندگان محترم باید قبل از ارسال مقاله خود به مجله دانشگاه، به آن ها توجه نموده و برایشان پاسخ مقتضی ارائه نمایند: ۱. داشتن کد اخلاق و ارائه آن ۲. داشتن شماره ثبت مطالعه در صورت لزوم و ارائه آن ۳. اجتناب از دست کاری در مواد و وسایل، فرآیندها و داده ها ۴. چک کردن چند باره داده های ارائه شده در متن، در خلاصه، و کسب اطمینان از صحت آن ها ۵.  اجتناب از عینا کپی کردن آن چه که مربوط به مطالعات قبلی است. ۶. ارجاع به منبع مناسب در هر کجا که به مطالعات قبلی، استناد می گردد. ۷. عدم ارسال هم زمان مقاله به دو مجله ۸. عدم حذف اسم افرادی که از شرایط نویسندگی مقاله برخوردارند. ۹. عدم اضافه کردن اسم افرادی که از شرایط نویسندگی مقاله برخوردار نیستند. ۱۰. خواندن مقاله نهایی توسط تمام نویسندگان، تایید و قبول مسئولیت نویسندگی آن ۱۱. اعلان هرگونه تعارض در منافع توسط نویسندگان مقاله در این سخن سردبیری قصد داریم تا با اضافه کردن یک مورد دیگر، این فهرست را به روزرسانی نماییم. مورد دوازدهم، پرسش این سوال است که: ۱۲. آیا از ابزار هوش مصنوعی مولد در نگارش مقاله استفاده شده است؟ اگر بلی، از کدام ابزار و چگونه؟ در سال های اخیر، ابزارهای متنوعی از هوش مصنوعی مولد (Generative artificial intelligence) توسعه یافته اند. یکی از مهم ترین آن ها، با عنوان چت جی پی تی ((Chat Generative Pre-trained Transformers (Chat GPT)) در پایان سال ۲۰۲۲ میلادی، معرفی گردید. از آن جایی که یکی از اصلی ترین کاربردهای هوش مصنوعی مولد، تولید مفاهیم و ایده های جدید است، استفاده از آن در نگارش مقالات علوم سلامت به شکل روز افزونی، گسترش یافته است (۲). موارد استفاده از هوش مصنوعی مولد در نگارش مقاله از یک طیف بسیار وسیع برخوردار است. در یک سر این طیف، هوش مصنوعی مولد به تصحیح زبان نگارش یک مقاله کمک می نماید. در حالی که در سر دیگر این طیف، این ابزار در خدمت نگارش بخش های اساسی یک مقاله و حتی تجزیه و تحلیل داده های آن، قرار می گیرد (۲). در حالی که کاربرد هوش مصنوعی مولد به عنوان یک ویراستار، می تواند در بهبود زبان نگارش مقالات علوم سلامت مفید واقع شود، اما اگر بخواهد به عنوان یک نویسنده، بخش های گوناگون مقاله را بنویسد، ممکن است از منابعی استفاده کند که خود تولید کرده و وجود خارجی ندارند. این نکته می تواند به شدت به بنیاد علم آسیب وارد کرده و نویسندگان چنین مقالاتی را در معرض طرد از جامعه علمی قرار دهد. از همین رو، مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان از تمام نویسندگان خود درخواست می نماید که در صورت هرگونه استفاده از این ابزار هنگام نگارش مقاله، حتما سردبیر، کارشناسان و داوران مجله را از نوع ابزار و نحوه استفاده از آن، آگاه نمایند.

کلیدواژه ها:

Publication Ethics ، اخلاق انتشار