بررسی مبانی استکمال اخروی نفس از نظر سیدحیدر آملی

یکی از مهم ترین مسائلی که ذهن دانشمندان خداباور را درگیر کرده است، استکمال نفس انسان بعد از حیات دنیوی اوست. برخی فلاسفه و متکلمان مسلمان منکر چنین تکاملی شده اند و گروهی نیز برای آن استدلال هایی مطرح کرده اند. در بین عرفا سیدحیدر آملی به عنوان یک عارف شیعی به این سوال پاسخ مثبت داده است. تحقیق پیش رو با روش توصیفی-تحلیلی از طریق شش مبنا، به اثبات این مسئله پرداخته است. این مبانی عبارت اند از: «تجدد امثال، تجسم اعمال، شفاعت، چینش عوالم هستی، خیال و حرکت حبی». از دیدگاه سیدحیدر، عالم خیال و چینش عوالم هستی، بستری برای حرکت و تکامل برزخی انسان ایجاد می کند و بر مبنای تجدد امثال، انسان در هیچ عالمی ایستایی ندارد؛ بلکه لحظه به لحظه در حال حرکت و رشد است و این حرکت بر پایه عشق و محبت به حق تعالی، انسان را در عوالم برزخی سیر می دهد و سبب تکامل او می شود. شفاعت نیز نشانگر رشد اخروی انسان است؛ زیرا چه موجب ارتقای او در بهشت گردد و چه سبب نجات او از جهنم، در هر حال دلالت بر تکامل انسان در آخرت دارد. افزون بر این، قوه خیال انسان نیز عاملی برای خلق صور خیالی و ارتباط با عالم مثال است و همین امر، زمینه تکامل او را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

سیدحیدر آملی ، استکمال ، نفس ، برزخ ، قیامت