جانمایی خانه امیرالمومنین(ع)در بقیع و ارتباط آن با وقایع صدر اسلام

از سکونت گاه امیرالمومنین(ع)و حضرت صدیقه طاهره(س) غالبا با تعبیر «بیت فاطمه(س)» یاد می شود؛ اما در شماری از منابع تاریخی، از مکانی در بقیع با عنوان «دار علی(ع)» نیز نام برده شده که آن را به امیرالمومنین(ع)نسبت داده اند. با آنکه منابع تاریخی به تفصیل به اوضاع مدینه و بقیع پرداخته اند، یا ذکری از «دار علی(ع)» در میان نیست، یا تنها بدون تعیین موقعیت دقیق، از کنار آن گذشته اند. شماری از محققان با استناد به مساحت اندک و نیز نزدیکی «بیت فاطمه(س)» به مسجدالنبی و منزل پیامبر(ص)، این خانه را برای وقوع برخی رویدادهای مهم صدر اسلام، از جمله حوادث پس از رحلت پیامبر(ص)، نامناسب دانسته اند؛ از این رو یا اصل این وقایع را انکار می کنند یا با دیده تردید بدان می نگرند.این مقاله، پژوهشی است توصیفی-تحلیلی که داده های آن به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده و با روش تحلیل محتوای کیفی، مبتنی بر منابع حدیثی فریقین، تاریخ اسلام، تاریخ مدینه، آثار شرح حال نگاری (تراجم، طبقات و انساب)، سفرنامه ها و دیگر منابع مرتبط، به بازسازی موقعیت مکانی و حدود «دار علی(ع)» در بقیع می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد امیرالمومنین(ع)از زمان ازدواج، پیش و پس از سکونت در «بیت فاطمه(س)»، در آغاز بقیع امروزی، خانه ای وسیع در اختیار داشته اند که محل سکونت ایشان و حضرت صدیقه طاهره(س) بوده و بسیاری از وقایع سرنوشت ساز صدر اسلام، به ویژه رخدادهای پس از رحلت پیامبر(ص)، در همان جا رخ داده است.

کلیدواژه ها:

دار علی(ع) ، دار عقیل ، بقیع ، بیت فاطمه(س) ، بیت الاحزان ، مسجد فاطمه(س) ، مسجد ابی بن کعب