تحلیل مفهوم امامت در اسماعیلیه، مبتنی بر مبانی کیهان شناسی آن

جایگاه و مفهوم امامت، یکی از بنیادی ترین ارکان اندیشه ای مکتب اسماعیلیه به شمار می رود. تبادل اندیشه برای پاسخ به تردیدها و مقابله با شبهات اعتقادی پیچیده در دوره های مختلف تاریخی، همراه با تشکیل حکومت فاطمیان و نیاز به بهره گیری از پشتوانه های نظری نیرومند برای تحکیم بنیان های فکری، موجب شد اسماعیلیان به آموزه های نوافلاطونی و رویکردهای تاویل گرایانه -و گاه غلوآمیز- برخی داعیان دگراندیش گرایش یابند؛ داعیانی که سال ها در ایران زیستند و با حکمت ایران باستان آشنایی عمیقی داشتند.این پژوهش بر پایه تحلیل متون کلامی و اعتقادی اسماعیلیه انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که تحولات تاریخی، مبانی اعتقادی و کلامی این مکتب را به سمت تغییرات معنایی در موضوع امامت سوق داده است. این دگرگونی های بنیادین، زمینه ساز بازخوانی، بازاندیشی و دگرگونی های ساختاری عمیق در آرا و نظریه های علمای اسماعیلیه شد. در نتیجه، عالمان اسماعیلی با شناخت دقیق از ضعف ها و کاستی های دستگاه فکری موجود و آگاهی از تحولات جاری، به سوی بازطراحی نظام فکری و بازخوانی نظریه امامت بر پایه نیازهای زمانه گام برداشتند و در پی آن، تحولی ژرف در مبانی کیهان شناسی اسماعیلیه پدید آمد.

کلیدواژه ها:

اسماعیلیه ، کیهان شناسی ، امامت ، داعیان ، ناطق ، آفرینش