مقایسه اسلوب غالب تاویل آیات قرآن در فصوص الحکم ابن عربی ومثنوی مولوی

تاویل یکی از ستونهای اصلی اندیشه در فرهنگ اسلامی است که در آثار اندیشمندان مسلمان از فلاسفه تا متکلمان و عرفا حضور آشکار دارد. تمرکز بر باطن و گرایش به-تاویل از مهم ترین ویژگی های عرفان اسلامی است و بخش قابل توجهی از میراث بازمانده از آن را به خود اختصاص داده است. دراین پژوهش توصیفی تحلیلی، به مقایسه روش های شاخص تاویل آیات قرآن کریم در دو کتاب فصوص الحکم ابن عربی و مثنوی مولوی پرداخته ایم. بدین منظور، نخست مقصود از تاویل و روش تاویل را مشخص کرده ایم. سپس با مقایسه رویکردهای تاویلی دو عارف بزرگ معلوم داشته ایم که اسلوب غالب تاویل نزد ابن عربی ریشه شناختی است بدین معنی که تاویل های او با ریشه شناسی های اغلب نامستند صورت پذیرفته؛ و از آن مولوی، بلاغی است و با استفاده از امکانات علم بلاغت، مخصوصا استعاره و کنایه تحقق یافته است. در ادامه از علت ناگزیر بودن ابن عربی از اتخاذ رویکرد ریشه شناختی و دست اندازی به بنیانهای زبانی (مخصوصا در مشهورترین تاویلات او که در آیات مربوط به قوم نوح و هود و بت پرستان نمود یافته است) سخن گفته ایم و بنیان های عرفانی تمایلات پلورالیستی او را تبیین کرده ایم. سپس دلیل بی نیازی مولوی از انتخاب روش های ساختارشکنانه را نیز که در وفاداری وی به اصول مکتب اشعری نهفته است معلوم داشته ایم.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، تاویل ، ابن عربی ، فصوص الحکم ، مولوی