مقایسه کارایی روش های مختلف زیست پالایی در کاهش هیدروکربن های نفتی یک خاک آلوده (مطالعه موردی: حوضچه های تبخیر پالایشگاه تبریز)

آلودگی خاک به نفت خام و مشتقات آن از جمله خطرناک ترین انواع آلودگی های محیط زیست محسوب می شود. برای ارزیابی کاهش هیدروکربن های نفتی در یک خاک آلوده برداشت شده از حوضچه های تبخیر پالایشگاه تبریز، مطالعه ای بر روی انواع روش های زیست پالایی نفت انجام شد. برای این کار، بعد از جداسازی باکتری های تجزیه کننده هیدروکربن های نفتی از خاک آلوده، انواع تیمارهای زیست پالایی از جمله تحریک زیستی، تلقیح زیستی و زیست پالایی ذاتی به مدت ۴ ماه در گلدان های ۲ کیلوگرمی بررسی شد. تیمارهای تحریک زیستی شامل هوادهی، آبدهی، تامین NPK، افزودن کود گاوی، کود مرغی، کمپوست و سورفکتانت توئین ۸۰ و تیمارهای تلقیح زیستی شامل استفاده منفرد پنج باکتری کارآمد شامل Stenotrophomonas sp. COD۱-۱، Psedochrobactrum sp. COD ۱-۴، Arthrobacter sp. COD ۲-۳، Shewanella sp. COD ۲-۱، Stenotrophomonas sp. COD ۵-۶ و مخلوط باکتری ها بودند. در این آزمایش چند تیمار شاهد در نظر گرفته شد که شامل تیمار شاهد تلقیح میکروبی (تیمار نوترینت برات)، تیمار شاهد زیست پالایی (زیست پالایی ذاتی یا همان خاک شاهد آلوده نفتی) و یک تیمار خاک غیرآلوده بودند. پس از پایان آزمایش، مقدار کل هیدروکربن های نفتی (TPH)، فعالیت آنزیم های دهیدروژناز، اوره آز، فسفاتاز، کاتالاز و تنفس میکروبی خاک شامل تنفس پایه و تنفس برانگیخته سنجش شدند. نتایج نشان داد که بیشترین میزان تجزیه هیدروکربن های نفتی را در خاک در تیمارهای سورفاکتانت توئین ۸۰، کود گاوی، نوترینت براث فاقد باکتری و کودهای NPK به ترتیب با مقادیر ۲/۸۹، ۳/۸۶، ۶/۷۵ و۴/۶۷ درصد مشاهده شد. بین درصد تجزیهTPH  و تنفس پایه و فعالیت آنزیم دهیدروژناز همبستگی های مثبت و معنادار وجود داشت. نهایتا با توجه به تجزیه و تحلیل پایش های انجام یافته، تیمارهای تویین ۸۰، کود گاوی، نوترینت براث و تیمار باکتریایی  COD ۲-۳ از بهترین روش های زیست پالایی برای حذف آلودگی های نفتی در خاک معرفی شدند.

کلیدواژه ها:

تحریک زیستی ، تلقیح زیستی ، زیست پالایی ، هیدروکربن های نفتی کل