تحلیل تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن بر حکمرانی منابع طبیعی: رویکردی تلفیقی با استفاده از LARS-WG و SWOT

تغییر اقلیم یکی از مهم ترین چالش های پیش روی نظام های اجتماعی_ اکولوژیک در ایران به شمار می رود و اثرات مستقیم و غیرمستقیمی بر حکمرانی منابع طبیعی، به ویژه منابع آب و کشاورزی دارد. در این پژوهش با هدف بررسی تغییرات اقلیمی و پیامدهای آن بر مدیریت منابع طبیعی، داده های روزانه دما (حداقل و حداکثر)، بارش و ساعات آفتابی ایستگاه هواشناسی مهاباد طی دوره تاریخی ۱۹۸۶ تا ۲۰۱۴ از سازمان هواشناسی کشور گردآوری شد. سپس با استفاده از مدل ریزمقیاس سازی LARS-WG و خروجی پنج مدل گردش عمومی جو شامل ACCESS-ESM۱-۵، CNRM-CM۶-۱، HadGEM۳-GC۳۱-LL، MPI-ESM۱-۲-LR و MRI-ESM۲-۰ تحت سه سناریوی انتشار SSP۱۲۶، SSP۲۴۵ و SSP۵۸۵ شرایط اقلیمی دوره آتی ۲۰۲۱ تا ۲۰۴۰ شبیه سازی گردید. به منظور افزایش دقت پیش بینی، وزن دهی مدل ها بر اساس انحراف داده های شبیه سازی شده از مقادیر مشاهداتی در دوره پایه انجام گرفت. نتایج نشان داد که میانگین دمای حداکثر حدود ۸ درصد و میانگین دمای حداقل حدود ۲۰ درصد افزایش یافته و میانگین بارش سالانه حدود ۱۳ درصد کاهش خواهد یافت. این تغییرات به ویژه با کاهش بارش تابستانه و نوسانات شدید زمستانه، پیامدهای جدی برای حکمرانی منابع طبیعی دارند؛ از جمله فشار مضاعف بر منابع آب سطحی و زیرزمینی، کاهش پایداری کشاورزی دیم، تهدید امنیت غذایی و افزایش ریسک سیلاب های زمستانی. تحلیل نتایج در چارچوب SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) نشان داد که در کنار تهدیدهای جدی، فرصت هایی همچون توسعه سامانه های نوین آبیاری، اصلاح الگوی کشت و استفاده از ظرفیت سد مهاباد برای ذخیره سازی آب وجود دارد. بر این اساس، یافته های پژوهش می تواند مبنای علمی برای سیاست گذاری های انطباقی و تقویت تاب آوری اجتماعی–اکولوژیک در مدیریت پایدار منابع طبیعی منطقه فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تحلیل SWOT ، تغییر اقلیم ، حکمرانی منابع طبیعی ، مدل LARS-WG