اثرات تنش خشکی بر عملکرد کمی و کیفی علوفه ارقام کم تانن باقلا

مقدمه و اهداف: تولید علوفه از لگومهای پاییزه به عنوان راهکاری جهت سازگاری با خشکسالی و تغییرات اقلیمی مطرح میباشد. تانن یکی از مهمترین فاکتورهای ضد تغذیهای در باقلا محسوب میشود. ارقام کم تانن باقلا در امنیت غذایی، مصرف انسان، خوراک دام و جیره طیورحایز اهمیت هستند. این مطالعه بهمنظور ارزیابی عملکرد کمی و کیفی علوفه ارقام کم تانن باقلا در کشت پاییزه انجام شد. مواد و روشها: این آزمایش در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ به صورت طرح بلوکهای کامل تصادفی با ۳ تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان اجرا شد. در این بررسی ۹ لاین کم تانن باقلا به همراه دو رقم شاهد مهتا (کم تانن) و شادان (دارای تانن) در دو محیط تنش خشکی (بعد از گلدهی) و آبیاری نرمال مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفتند. یافتهها: نتایج تجزیه واریانس مرکبدو محیط مجزا (محیط آبیاری مطلوب و محیط تنش) نشان داد که اثر متقابل تنش خشکی ×­ رقم بر صفات تعداد شاخه، تعداد غلاف، عملکرد علوفهتر، عملکرد علوفه خشک، وزنتر غلاف در سطح یک درصد و بر صفات فیبر نامحلول در شوینده خنثی ((NDF و فسفر در سطح ۵ درصد معنیدار بود. مقایسه میانگین اثرات متقابل تنش خشکی × رقم نشان داد در آبیاری مطلوب (بدون تنش) ژنوتیپهای WRB۱-۳، FLIP۰۳-۰۷FB، BPL۴۱۰۴ و رقم shadan  به ترتیب با ۳۷۴۱۰، ۳۶۶۷۰، ۳۶۳۳۰، ۳۵۷۲۰ کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد علوفهتر را داشتند. ژنوتیپ WRB۱-۳ نسبت به شاهد Mahta ۸۷۳۰ کیلوگرم در هکتار و نسبت به شاهد Shadan ۱۶۹۰ کیلوگرم در هکتار عملکرد علوفهتر بیشتری داشت. ژنوتیپ FLIP۰۳-۰۷FB، رقم shadan و ژنوتیپ  WRB۱-۳به میزان ۵۲۲۰، ۵۰۶۳ و ۴۹۲۵ کیلوگرم در هکتار بیشترین علوفه خشک را داشتند و عملکرد علوفه خشک ژنوتیپ FLIP۰۳-۰۷FB نسبت به شاهد Mahta ۱۲۱۶ کیلوگرم در هکتار بیشتر بود.  همچنین در شرایط تنش خشکی ژنوتیپهای BPL۴۱۰۴، WRB۱-۵ و رقم Shadan به مقدار ۲۲۳۳۰، ۲۰۸۹۰ و ۲۰۶۷۰ کیلوگرم در هکتار بیشترین علوفهتر و ژنوتیپ S۲۰۰۸,۰۳۴ و ارقام Mahta و  Shadanبه ترتیب به مقدار ۳۲۰۹، ۲۹۰۰ و ۲۸۹۰ کیلوگرم در هکتار علوفه خشک را دارا بودند. ژنوتیپهای BPL۴۱۰۴ نسبت به شاهد Mahta ۲۳۳۰ کیلوگرم در هکتار و نسبت به شاهد Shadan ۱۶۶۰ کیلوگرم در هکتار عملکرد علوفهتر بیشتری داشت. در آبیاری مطلوب (بدون تنش) ژنوتیپ FLIP۰۳-۰۷FB تعداد غلاف و وزنتر غلاف بیشتر و رقم Shadan درصد فسفر و فیبر نامحلول در شوینده اسیدی (NDF) بیشتر و رقم Mahta بیشترین درصد فسفر را دارا بودند. در محیط تنش خشکی ژنوتیپ BPL۴۱۰۴ بیشترین تعداد غلاف و درصد فسفر، ژنوتیپ WRB۱-۵ بیشترین تعداد شاخه و ژنوتیپ S۲۰۰۸,۰۳۳ بیشترین فیبر نامحلول در شوینده خنثی NDF)) را دارا بودند. نتیجه گیری: با توجه به نتایج میتوان بیان نمود که تنش خشکی بعد از مرحله گلدهی باعث کاهش عملکرد علوفهتر و خشک و افزایش مقادیرADF ،CF  و NDFدر همه ارقام گردید. ژنوتیپ  FLIP۰۳-۰۷FBدر هر دو محیط عملکرد بالاتری را نسبت سایر ژنوتیپها داشت. بنابراین پس از ارزیابی عملکرد آن در آزمایشات سازگاری و حصول نتایج مطلوب می­توان کشت آن را توصیه نمود.

کلیدواژه ها:

آبیاری ، تنش ، علوفه تر ، علوفه خشک ، پروتئین ، فسفر