ضابطه انگاری میزان تعبد فقه حنفی به سیره علوی در کتاب قضاوت و شهادت

امیرمومنان، حضرت علی؟ع؟، امام و ولی الهی و دروازه شهر علم نبوی؟ص؟ است. هرچند مقام امامت آن حضرت از سوی گروهی انکار شده، اما مرتبه علمی ایشان مورد اتفاق و پذیرش خاصه و عامه است. فقه حنفی، همچون سایر مذاهب اربعه اهل سنت، برای حضرت علی؟ع؟ احترام ویژه ای قائل است و به مقام والای علمی او اذعان دارد؛ از این رو در برخی فتاوا و نظریه پردازی های فقهی، از سیره علمی ایشان پیروی شده است. در این پژوهش، با تمرکز بر دو باب «قضاوت» و «شهادت» در فقه حنفی، میزان تبعیت این مذهب از سیره امیرمومنان؟ع؟ بررسی شده است؛ انتخاب این دو باب به عنوان نمونه ای برای تحلیل، می تواند نتایجی قابل تعمیم به سایر ابواب فقهی فراهم آورد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که در مسائل مختلف مرتبط با این دو باب، نشانه هایی از اقتباس یا تاثیرپذیری از سیره حضرت دیده می شود که با ضوابطی چندگانه مورد تحلیل قرار گرفته اند. افزون بر آنکه این موضوع تاکنون به صورت مستقل بررسی نشده، پژوهش حاضر با تکیه بر مفاهیمی همچون عدم انحصار علت حکم، مکتوم بودن حکمت حکم، فقدان ترجیح در تعلیل دووجهی و نیز لزوم تبعیت از پیشوای دینی، تلاش می کند به تقویت نظریه ای در راستای تقریب مذاهب اسلامی یاری رساند. این عناصر به عنوان دستاوردهای نوآورانه پژوهش، از دل جستارهای فقهی استخراج و استظهار شده اند.

کلیدواژه ها:

حضرت علی علیه السلام ، تعبد ، قضاوت ، شهادت ، فقه حنفی