پیامد کاربرد خاکستر زغال سنگ بر شناسه های همزیستی گیاه نخود سپید مایه زنی شده با مزوریزوبیوم و قارچ های میکوریز

برای بررسی پیامد کاربرد خاکستر زغال سنگ گونه بیتومینه بر همزیستی سه گانه گیاه نخود-قارچ-باکتری، آزمایشی گلدانی بر یک خاک سترون شده به گونه فاکتوریل با طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایش شده کاربرد خاکستر زغال سنگ در ۴ اندازه (۰، ۵/۲ ، ۵ و ۱۰ درسد) ، مایه زنی قارچ میکوریزا در سه تیمار (بدون مایه زنی، مایه زنی با قارچ Funneliformis mosseae و مایه زنی با قارچ Rhizophagus irregularis) و مایه زنی Mesorhizobium ciceri در دو تیمار (بدون مایه زنی و مایه زنی با مزوریزوبیوم) بود. تیمار خاک با ۵/۲ درسد خاکستر زغال سنگ مایه افزایش چشم گیر شناسه های همزیستی گیاه نخود با قارچ های میکوریزی و Mesorhizobium ciceri در برابر گواه آزمایش شد، ولی این شناسه ها در تیمارهای کاربرد ۵ و ۱۰ درسد خاکستر در برابر گواه کاهش پیدا کردند. میانگین شمار گره های ریزوبیومی در تیمار ۵/۲ درسد خاکستر زغال سنگ در گلدان مایه زنی شده با Funneliformis mosseae بالاترین (۶۶/۴۱) و در تیمار ۱۰ درسد خاکستر زغال سنگ و بدون مایه زنی میکوریزا کمترین (۶۶/۳) بود. کاربرد کودهای زیستی میکوریزی و مزوریزوبیوم هر یک مایه بهبود همزیستی گیاه با دیگری شد، ولی این پیامدهای سودمند آنها بر هم، در تیمار ۱۰ درسد خاکستر زغال سنگ چشم گیر نبود. اگر چه شناسه های بررسی شده در میان قارچ ها ناهمانندی چندانی نداشت ولی بردباری Funneliformis mosseae در برابر خاکستر زغال سنگ کمی بیشتر Rhizophagus irregularis بود. این پژوهش نشان داد که کاربرد خاکستر زغال سنگ گونه بیتومینه در اندازه کم (۵/۲ درسد) از راه بهبود همزیستی گیاه نخود با قارچ های میکوریزی و Mesorhizobium ciceri می تواند در افزایش رشد و کارکرد آن سودمند باشد ولی کاربرد آن در اندازه های فراوان (۵ و ۱۰ درسد) در خاک می تواند ویژگی های خاک را برای همزیستی گیاه نخود ناشایست کند.

کلیدواژه ها:

زغال سنگ بیتومینه ، نخود ایرانی ، Funneliformis mosseae ، Mesorhizobium ciceri ، Rhizophagus irregularis