ارزیابی دقت سنی و جنسی داده های جمعیتی زیج حیاتی و سرشماری ایران

مقدمه: داده­های جمعیتی یکی از مهم­ترین داده­های لازم برای فرایند برنامه­ریزی برای ارایه خدمات مختلف سلامت به جامعه می­باشند. در ایران به­خصوص در مناطق روستایی، زیج حیاتی برای جمع­آوری و نشان دادن وقایع حیاتی طراحی شده است. در این سیستم، داده­های پایه جمعیتی به­وسیله بهورزان جمع­آوری و در زیج حیاتی وارد می­شوند. هدف این مطالعه ارزیابی میزان دقت سنی و جنسی داده­های جمعیتی گزارش شده در زیج حیاتی و مقایسه آن با داده­های سرشماری انجام شده در سال ۱۳۸۵ با استفاده از شاخص سازمان ملل می­باشد.مواد و روش­ها: در این مطالعه برای ارزیابی کیفیت داده­های جمعیتی از شاخص سازمان ملل (UN Index) که شامل محاسبه نسبت جنسی و نسبت جنسی برای گروه­های ۵ ساله تا سن ۷۰ + سالگی است، استفاده شده است. معیار این شاخص برای ارزیابی عبارت است از: کم­تر از ۲۰ دقیق، بین ۲۰ تا ۴۰ غیر دقیق و بیش­تر از ۴۰ بسیار غیر دقیق.یافته­ها: نتایج مطالعه نشان داد که شاخص سازمان ملل برای زیج حیاتی عبارت بود از ۲۸.۶۳ و برای سرشماری عبارت بود از ۳۰.۳۴ که به این معنی است که داده­های جمعیت حاصل از زیج حیاتی و سرشماری از دقت لازم برخوردار نیستند. این شاخص برای زیح حیاتی روستایی استان­های مازندران (۸۴/۲۸) تا کهگیلویه و بویر احمد (۳۳/۸۳) متغیر بوده است. حدو د ۷۰ درصد از استان­ها شاخص سنی و حنسی آن­ها د قت لازم را نداشته­اند. به­خصوص داده­های استان های کهگیلویه و بویراحمد،اردبیل، مرکزی، ایلام، آذربایجان غربی و هرمزگان (بین ۶۰ تا -۸۴). محاسبه شاخص سازمان ملل برای مناطق روستایی بر اساس داده­های سرشماری سال ۱۳۸۵ نشان داد که نقش ثبات جمعیت موثر است. به­طور مثال شاخص سازمان ملل برای استان­های کهگیلویه و بویراحمد، اردبیل، مرکزی، آذربایجان غربی و هرمزگان برا اساس داده­های سرشماری به­ترتیب ۶۴/۵۹، ۵۷/۳۳، ۶۶/۲۸، ۵۵/۲۵ و ۵۵/۴۹ می­باشد.نتیجه­گیری: اگر چه شاخص سازمان ملل ممکن است محدودیت­هایی داشته باشد، ولی معیار مفیدی برای بررسی دقت داده­های جمعیتی از نظر ساختار سنی و جنسی می­باشد و نتایج این مطالعه نشان داد که تلاش­های بعدی برای ارتقای داده­های جمعیتی در مناطق روستایی نیاز است.مقدمه: داده­های جمعیتی یکی از مهم­ترین داده­های لازم برای فرایند برنامه­ریزی برای ارایه خدمات مختلف سلامت به جامعه می­باشند. در ایران به­خصوص در مناطق روستایی، زیج حیاتی برای جمع­آوری و نشان دادن وقایع حیاتی طراحی شده است. در این سیستم، داده­های پایه جمعیتی به­وسیله بهورزان جمع­آوری و در زیج حیاتی وارد می­شوند. هدف این مطالعه ارزیابی میزان دقت سنی و جنسی داده­های جمعیتی گزارش شده در زیج حیاتی و مقایسه آن با داده­های سرشماری انجام شده در سال ۱۳۸۵ با استفاده از شاخص سازمان ملل می­باشد. مواد و روش­ها: در این مطالعه برای ارزیابی کیفیت داده­های جمعیتی از شاخص سازمان ملل (UN Index) که شامل محاسبه نسبت جنسی و نسبت جنسی برای گروه­های ۵ ساله تا سن ۷۰ + سالگی است، استفاده شده است. معیار این شاخص برای ارزیابی عبارت است از: کم­تر از ۲۰ دقیق، بین ۲۰ تا ۴۰ غیر دقیق و بیش­تر از ۴۰ بسیار غیر دقیق. یافته­ها: نتایج مطالعه نشان داد که شاخص سازمان ملل برای زیج حیاتی عبارت بود از ۲۸.۶۳ و برای سرشماری عبارت بود از ۳۰.۳۴ که به این معنی است که داده­های جمعیت حاصل از زیج حیاتی و سرشماری از دقت لازم برخوردار نیستند. این شاخص برای زیح حیاتی روستایی استان­های مازندران (۸۴/۲۸) تا کهگیلویه و بویر احمد (۳۳/۸۳) متغیر بوده است. حدو د ۷۰ درصد از استان­ها شاخص سنی و حنسی آن­ها د قت لازم را نداشته­اند. به­خصوص داده­های استان های کهگیلویه و بویراحمد،اردبیل، مرکزی، ایلام، آذربایجان غربی و هرمزگان (بین ۶۰ تا -۸۴). محاسبه شاخص سازمان ملل برای مناطق روستایی بر اساس داده­های سرشماری سال ۱۳۸۵ نشان داد که نقش ثبات جمعیت موثر است. به­طور مثال شاخص سازمان ملل برای استان­های کهگیلویه و بویراحمد، اردبیل، مرکزی، آذربایجان غربی و هرمزگان برا اساس داده­های سرشماری به­ترتیب ۶۴/۵۹، ۵۷/۳۳، ۶۶/۲۸، ۵۵/۲۵ و ۵۵/۴۹ می­باشد. نتیجه­گیری: اگر چه شاخص سازمان ملل ممکن است محدودیت­هایی داشته باشد، ولی معیار مفیدی برای بررسی دقت داده­های جمعیتی از نظر ساختار سنی و جنسی می­باشد و نتایج این مطالعه نشان داد که تلاش­های بعدی برای ارتقای داده­های جمعیتی در مناطق روستایی نیاز است.

کلیدواژه ها:

زیج حیاتی ، داده های جمعیتی و شاخص سازمان ملل.