تقویت وجوه اجتماعی در برنامه آموزشی معماری؛ بررسی دوره آموزشی کارشناسی معماری در ایران از منظر برنامه علم/ فناوری/ جامعه (STS)

اهداف و پیشینه: وجه اجتماعی از وجوه انکارناپذیر و بسیار مهم معماری است؛ دوره آموزش معماری نیز یکی از موثرترین و مهم ترین بسترها برای توسعه آگاهی و شناخت موضوعات اجتماعی نزد معماران محسوب می شود. برنامه «علم/ فناوری/ جامعه» (STS) برنامه آموزشی مکملی است که به منظور آشنایی متخصصان حوزه های مختلف با چگونگی تاثیر مولفه هایی همچون اجتماع و فناوری بر دانش آنها، در بسیاری از دانشگاه های مطرح جهان عرضه می شود. در مطالعات پیشینه، شناخت درست تر نسبت علوم مختلف و اجتماع، از ضرورت های آموزش این برنامه برای دانشجویان در عصر فناوری قلمداد می شود و بر اساس این برنامه انتظار می رود دانشجویان، در جایگاه نسل بعدی، بتوانند اطلاعات را تجزیه وتحلیل کنند، ارتباط علوم را در زندگی روزمره خود درک کنند، و دریابند که تلاش های علمی تحت ارزش های اجتماعی هدایت می شوند. بر این اساس، تلاش می شود تا ضمن بررسی سازوکار دروس در برنامه STS، نحوه آموزش وجوه اجتماعی در برنامه دوره آموزشی کارشناسی معماری در ایران نیز بررسی و فرصت های موجود در برنامه علم/ فناوری/ جامعه شناسایی شود.مواد و روش ها: برنامه STS در دو دانشگاه استنفورد و انستیتو فناوری ماساچوست، به دلیل جامع تری، دسترسی داشتن به شرح درس برنامه یادشده در آنها، همچنین داشتن جزئیاتی قابل قبول، برای مطالعه انتخاب شده اند. برنامه آموزشی علم/ فناوری/ جامعه در دانشگاه استنفورد رویکرد اجتماعی و در انستیتو فناوری ماساچوست رویکرد تاریخی و تاریخ اجتماعی دارد. در پژوهش حاضر، با مرور برنامه این دو دانشگاه، تلاش می شود تا ضمن بررسی سازوکار دروس در برنامه STS، نحوه آموزش وجوه اجتماعی در برنامه دوره آموزشی کارشناسی معماری در ایران نیز بررسی شود و فرصت های موجود در برنامه علم/ فناوری/ جامعه در دانشگاه استنفورد و انستیتو فناوری ماساچوست (MIT) شناسایی شود.نتایج و جمع بندی: بنابر نتایج این پژوهش، با تقسیم بندی مفاهیم عرضه شده در این دانشگاه ها در سه زیرگروه شناخت، برداشت از محیط، و کاربست آن، برنامه علم/ فناوری/ جامعه، بیشتر بر دو مرحله شناخت و برداشت متمرکز است و می تواند برای تقویت مفاهیم اجتماعی در برنامه آموزش معماری در ایران با تمرکز بر مرحله سوم (کاربست این مفاهیم) استفاده شود. بر این اساس، در این پژوهش تلاش می شود تا با هدف تقویت دو مرحله شناخت و برداشت در برنامه آموزشی کارشناسی، پیشنهادهایی برای دروس مرتبط بر مبنای مفاهیم STS بیان گردد تا سیر شناخت  برداشت  کاربست در آموزش معماری ایران دقیق تر شود. بر مبنای مفاهیم مستخرج از برنامه STS، اهداف و موضوعاتی برای هر درس مرتبط و درگیر با موضوعات اجتماعی در برنامه آموزشی معماری ایران عرضه شده است. این اهداف برای دروس انسان طبیعت معماری، معماری جهان، معماری اسلامی۲، طراحی معماری۲، طراحی معماری۳، طراحی معماری۵، و طرح نهایی، که به صورت مستقیم در شرح این دروس به موضوعات اجتماعی اشاره شده، مورد نظر بوده است.

کلیدواژه ها:

آموزش معماری ، وجوه اجتماعی ، برنامه علم/ فناوری/ جامعه ، STS