شناسایی پهنه های مستعد فعالیت اجتماعی در بافت تاریخی کرمان با تاکید بر اختلاط و جذابیت کاربری

هرچند توجه به برنامه ریزی کاربری اراضی شهری بویژه از طریق اختلاط کاربری اراضی طی چند دهه اخیر به سبب مزایای متعدد آن تبدیل به یک الگوی برنامه ریزی مهم در جهان شده، لیکن رابطه آن با متغیرهای مکانی - فضایی تاثیرگذار بر مکان فعالیت اجتماعی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش ضمن سنجش میزان اختلاط کاربری در بافت تاریخی کرمان به بررسی رابطه آن با شکل گیری مکان های مستعد برای فعالیت های اجتماعی می پردازد. زیرا یکی از شروط ایجاد انسجام در فضاهای شهری توانایی فضا برای حمایت از فعالیت های اجتماعی و حفظ آن ها در خود می باشد. از این رو هدف پژوهش شناسایی پهنه های مستعد برای فعالیت اجتماعی در بافت تاریخی کرمان است. پژوهش، از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی و علی است. گرداوری داده ها به دو روش کتابخانه ای و میدانی (به صورت تکمیل پرسشنامه و مشاهدات و برداشت های میدانی) بوده و برای تحلیل پرسشنامه ها از روش های تجزیه و تحلیل و وزن دهی SAW و AHP استفاده می شود. سپس با مدل تحلیل شبکه شهری به شناسایی مکان ها با اختلاط کاربری بالا از نظر کاربران فضا و کارشناسان پرداخته می شود. برای بررسی همبستگی فضایی و مکانی میان کاربری ها از دیدگاه فضایی شاخص موران محلی با توجه به شاخص دسترسی و وزن کاربری نیز سنجیده می شود. در نهایت با توجه به نتایج به دست آمده از شاخص موران و تحلیل شبکه شهری مکان های مستعد برای فعالیت های اجتماعی به شناسایی می شود. بر مبنای یافته ها بیشترین اختلاط کاربری در محدوده بازار و سپس خیابان های هم راستا با بازار شرقی – غربی کرمان می باشد که بسیار شبیه به نتایج همبستگی فضایی بدست آمده از شاخص موران می باشد. بهترین مکان ها برای وقوع فعالیت اجتماعی با توجه به اختلاط کاربری و شاخص دسترسی (پیاده، دوچرخه، نزدیکی به ایستگاه حمل نقل عمومی) و همچنین مساحت کاربری در راسته بازار شرقی – غربی کرمان و میادین ارگ و گنجعلیخان همچنین مرکز محله ته باغ لله می باشد. نتایج نشان داد بازار کرمان همچنان عنصری مرکزی در ساختار شهری باشد که می تواند فعالیت های اجتماعی را حمایت کند، همچنین عنصر شهرسازی جدید یعنی خیابان نیز در صورت بهره مندی از اختلاط کاربری سازگار و متناسب با نیاز کاربران فضا و داشتن امکانات و خدمات مناسب می توانند پهنه های مناسبی برای وقوع فعالیت های اجتماعی باشند.

کلیدواژه ها:

اختلاط کاربری ، فعالیت ، تحلیل شبکه شهری ، بافت تاریخی کرمان ، شاخص موران