بررسی رابطه بین سواد رسانه ای با مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان مقطع متوسطه اول شهرستان لامرد

تسلط روزافزون رسانه ها بر زیست روزمره نوجوانان، سواد رسانه ای را به مهارت کلیدی برای کنشگری اجتماعی و ارتقای مسئولیت پذیری اجتماعی بدل کرده است؛ این پژوهش با هدف سنجش رابطه سواد رسانه ای و مسئولیت پذیری اجتماعی در دانش آموزان متوسطه اول شهرستان لامرد انجام شد. مواد و روش ها: پژوهش کاربردی-توصیفی از نوع همبستگی بود؛ جامعه آماری ۹۰۰ دانش آموز (سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳)، نمونه ۲۶۹ نفر به روش تصادفی ساده بر مبنای جدول مورگان انتخاب شد؛ ابزارها شامل پرسشنامه سواد رسانه ای فلسفی (۱۳۹۳) و خرده مقیاس مسئولیت پذیری پرسشنامه روان شناختی کالیفرنیا (۱۹۵۱) بود؛ روایی صوری و پایایی با آلفای کرونباخ برای کل سواد رسانه ای ۰. ۸۴ و برای مسئولیت پذیری ۰. ۹۰ تایید شد؛ تحلیل با SPSS و آزمون های کولموگروف–اسمیرنوف، همبستگی پیرسون و فریدمن انجام شد. یافته ها: توزیع متغیرها نرمال بود؛ بین سواد رسانه ای و مسئولیت پذیری اجتماعی همبستگی مثبت و معنادار مشاهده شد (r=۰. ۷۱۲؛ p<۰. ۰۰۱)؛ همه ابعاد سواد رسانه ای شامل درک محتوا (r=۰. ۷۰۲)، آگاهی از اهداف پنهان (r=۰. ۶۳۱)، گزینش آگاهانه (r=۰. ۶۶۴)، نگاه انتقادی (r=۰. ۶۵۸) و تجزیه وتحلیل پیام (r=۰. ۶۶۹) با مسئولیت پذیری اجتماعی رابطه مثبت معنادار داشتند (p<۰. ۰۰۱)؛ آزمون فریدمن نشان داد «آگاهی از اهداف پنهان» بالاترین و «تجزیه وتحلیل پیام» پایین ترین میانگین رتبه را دارد (p<۰. ۰۵). نتیجه گیری: تقویت ابعاد سواد رسانه ای، خاصه آگاهی از اهداف پنهان و توان تحلیل انتقادی پیام ها، با رشد مسئولیت پذیری اجتماعی در نوجوانان هم بسته است و پیشنهاد می شود سواد رسانه ای در برنامه درسی، آموزش معلمان و کارگاه های والدین نهادینه شود.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، دانش آموزان ، متوسطه اول ، لامرد.