راهبرد توسعه بر ارز دیجیتال بانک مرکزی در ایران

در سال های اخیر، ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (Central Bank Digital Currency – CBDC) به عنوان یکی از تحولات اساسی در نظام های مالی و پولی جهان مطرح شده اند. بسیاری از کشورها با هدف بهبود کارایی نظام پرداخت، افزایش شفافیت مالی، کاهش هزینه های مبادلاتی، و ارتقای امنیت تراکنش ها به بررسی و طراحی سازوکارهای اجرایی برای پیاده سازی ارز دیجیتال ملی پرداخته اند. در این میان، ایران نیز با توجه به شرایط ویژه اقتصادی، تحریم های بین المللی، نیاز به استقلال مالی و ضرورت تحول در زیرساخت های بانکی، توسعه و راه اندازی ارز دیجیتال بانک مرکزی را به عنوان یک راهبرد کلان و حیاتی مدنظر قرار داده است.راهبرد توسعه در این حوزه شامل ابعاد گوناگونی همچون طراحی سیاست های پولی سازگار با ارز دیجیتال، ایجاد بسترهای فناورانه امن و مقیاس پذیر، بازتعریف نقش بانک ها و موسسات مالی در فرایند توزیع و مدیریت ارز دیجیتال، و نیز ملاحظات حقوقی و نظارتی است. از یک سو، ارز دیجیتال بانک مرکزی می تواند زمینه ساز شفاف سازی تراکنش های مالی، کاهش فساد اقتصادی و ارتقای حکمرانی اقتصادی باشد؛ از سوی دیگر، چالش هایی مانند نگرانی های حریم خصوصی کاربران، احتمال انحصار دولت در تراکنش های مالی، تهدیدات امنیت سایبری، و نیاز به هماهنگی با نظام های مالی بین المللی وجود دارد.با توجه به وضعیت اقتصادی ایران، بهره گیری از ارز دیجیتال بانک مرکزی می تواند ضمن کاهش وابستگی به نظام های پرداخت جهانی تحت کنترل قدرت های خارجی، به توسعه تجارت داخلی و خارجی کمک کرده و بستری نوین برای اجرای سیاست های پولی و مالی فراهم آورد. این راهبرد نه تنها ابزاری برای ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به نظام بانکی خواهد بود، بلکه می تواند به عنوان محرکی برای توسعه اقتصاد دیجیتال و گسترش نوآوری های مالی عمل کند. در عین حال، موفقیت این رویکرد مستلزم طراحی نقشه راه دقیق، مشارکت فعال بانک مرکزی، حمایت دولت، همکاری بخش خصوصی، آموزش کاربران و ایجاد زیرساخت های فناورانه پایدار است.به طور کلی، راهبرد توسعه بر ارز دیجیتال بانک مرکزی در ایران نه تنها پاسخی به تحولات جهانی و ضرورت های داخلی است، بلکه می تواند به عنوان یک مزیت رقابتی در مواجهه با چالش های اقتصادی و مالی بین المللی مطرح گردد. بررسی ابعاد مختلف این راهبرد نشان می دهد که ارز دیجیتال ملی قادر است چشم انداز تازه ای از حکمرانی پولی، توسعه اقتصاد دیجیتال و ارتقای تاب آوری مالی در کشور فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

ارز دیجیتال بانک مرکزی ، سیاست پولی ، اقتصاد دیجیتال ، شفافیت مالی ، نظام بانکی ایران ، توسعه پایدار