ارزیابی چرخه عمر کارهای ژئوتکنیکی در ساخت و ساز ساختمان با در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی

مقدمه: صنعت ساخت وساز به عنوان یکی از بزرگ ترین بخش های اقتصادی جهان، سهم قابل توجهی در مصرف منابع، انرژی و تولید گازهای گلخانه ای دارد. فعالیت های ژئوتکنیکی مانند خاک برداری، بهسازی زمین و احداث پی ها به دلیل مصرف بالای انرژی و مواد، نقش کلیدی در تاثیرات زیست محیطی این صنعت ایفا می کنند. ارزیابی چرخه عمر (LCA) به عنوان ابزاری کارآمد برای تحلیل این تاثیرات در تمام مراحل عمر پروژه های ساختمانی شناخته شده است. این مقاله مروری با هدف بررسی کاربرد ارزیابی چرخه عمر در فعالیت های ژئوتکنیکی، شناسایی فناوری های پایدار (مانند مصالح بازیافتی و روش های کم کربن)، و تحلیل چالش های موجود در این حوزه تدوین شده است. مواد و روش ها: این مطالعه با استفاده از روش مرور نظام مند، مقالات معتبر (۲۰۱۰-۲۰۲۵) از پایگاه های داده علمی را با کلیدواژه های مرتبط بررسی کرده است. پس از غربالگری بر اساس معیارهای کیفیت و ارتباط، داده های مربوط به روش های ارزیابی، شاخص های زیست محیطی و فناوری های نوین استخراج شد. تحلیل کیفی شامل مقایسه تطبیقی یافته ها، شناسایی چالش ها و ارائه راهکارها بوده و نتایج در قالب جداول مقایسه ای ارائه گردید.
نتایج و بحث: نتایج این مطالعه ی مروری نشان می دهد که فعالیت های ژئوتکنیکی (خاک برداری، بهسازی زمین و پی سازی) سهم قابل توجهی در مصرف انرژی (۱۵۰ تا ۱۸۰۰ مگاژول بر تن) و انتشار کربن (۱۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم بر تن) دارند. بررسی فناوری های نوین مانند خاک های مسلح با الیاف بازیافتی، شمع های کم کربن و روش های بهسازی بیولوژیک، مزایای زیست محیطی قابل توجهی را نشان می دهد، اما با چالش هایی مانند هزینه های بالای اولیه و محدودیت های فنی مواجه هستند. تحلیل استانداردهای بین المللی حاکی از عدم وجود چارچوب یکپارچه برای ارزیابی چرخه عمر فعالیت های ژئوتکنیکی است. یافته ها بر نیاز به توسعه ی شاخص های اختصاصی برای کیفیت خاک و خدمات اکوسیستمی و هم چنین ایجاد پایگاه های داده ی دقیق تر تاکید دارند. این مطالعه راهکارهای عملی مانند بهینه سازی روش های اجرایی، مدیریت پسماند و استفاده از مصالح پایدار را برای کاهش اثرات زیست محیطی پیشنهاد می کند.
نتیجه گیری: این مطالعه مروری نشان می دهد که فعالیت های ژئوتکنیکی نقش تعیین کننده ای در پایداری زیست محیطی پروژه های ساختمانی دارند. یافته ها حاکی از آن است که رویکردهای نوین مانند استفاده از مصالح بازیافتی و روش های کم کربن می توانند تا ۴۰% از مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای بکاهند. با این وجود، موانع مهمی از جمله نبود چارچوب های ارزیابی یکپارچه، کمبود داده های معتبر و هزینه های بالای اجرایی وجود دارد. توسعه استانداردهای اختصاصی برای ارزیابی چرخه عمر فعالیت های ژئوتکنیکی، سرمایه گذاری در تحقیقات کاربردی برای کاهش هزینه های فناوری های پایدار، و ایجاد بانک های اطلاعاتی جامع برای تسهیل تصمیم گیری های مهندسی از جمله موارد پیشنهادی جهت بهبود مدیریت چرخه عمر این فعالیت ها است. این اقدامات می تواند صنعت ساخت وساز را به سوی تحقق اهداف توسعه پایدار هدایت کند.

کلیدواژه ها:

: ارزیابی چرخه عمر ، کارهای ژئوتکنیکی ، ساخت وساز پایدار ، تاثیرات زیست محیطی