نقش گروه دوستان در شکل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان در مدرسه

گروه دوستان به عنوان یکی از مهمترین عوامل اجتماعی در محیط مدرسه نقش تعیین کننده ای در شکل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. در این فضا دانش آموزان از طریق تعاملات، روزمره، ارزشها، هنجارها و رفتارهای گروهی را می آموزند و تصویری از خود در ارتباط با دیگران شکل می دهند. این فرآیند نه تنها بر نگرش آنها به خود تاثیر می گذارد، بلکه جایگاه اجتماعی، احساس تعلق و جهتگیری های آینده آنها را نیز تعیین می کند. بر این اساس، این پژوهش به بررسی نقش گروه دوستان در شکل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان در مدرسه می پردازد. روش پژوهش مطالعه مروری بود که با مراجعه به منابع و مقالات معتبر علمی و جستجو در بانک های اطلاعاتی داخل کشور (جهاد دانشگاهی، پایگاه مدارک و اطلاعات علمی، ایران سیویلیکا، نورمگز) و پایگاه های اطلاعاتی خارجی (Springer، scholar، ISI، Emerald، Ebsco Science direct) به بررسی موضوع مورد نظر پرداخته شد. یافته های پژوهش نشان می دهند که گروه دوستان می تواند از طریق پنج مکانیسم اصلی به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر شکل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان تاثیر بگذارد: ۱. تاثیر همسالان بر خودپنداره و رفتارهای اجتماعی، ۲. دوستی ها و احساس تعلق، ۳. دوستی های بین گروهی و کاهش پیش داوری، ۴. تاثیر منفی همسالان و رفتارهای ناسازگارانه، و ۵. تاثیر همسالان بر هویت تحصیلی. این یافته ها حاکی از آن است که روابط همسالان در محیط مدرسه از کانال های چندگانه ای بر ابعاد مختلف رشد اجتماعی و شخصیتی دانش آموزان تاثیر می گذارد. تاثیرات مشاهده شده هم شامل جنبه های مثبت مانند تقویت خودکارآمدی و انسجام اجتماعی و هم جنبه های منفی مانند رفتارهای پرخطر می شود که لزوم توجه نظام مند به کیفیت این روابط را آشکار می سازد. این پژوهش بر اهمیت همکاری معلمان، والدین و سیاست گذاران آموزشی برای ایجاد محیطی که در آن هر دانش آموز بتواند هویت اجتماعی سالمی را توسعه دهد، تاکید می کند. پیشنهاد می شود پژوهش های آینده به بررسی تاثیرات بلندمدت این روابط و همچنین نقش فناوری های جدید در تغییر پویایی های گروه همسالان بپردازند.

کلیدواژه ها:

گروه دوستان ، مدرسه ، هویت اجتماعی ، دانش آموزان