ساختارهای ذهنی برای تقویت هوش هیجانی و خودکارآمدی

این پژوهش با هدف تبیین رابطه و تعامل میان هوش هیجانی و خودکارآمدی در بافت آموزشی ایران، بر مبنای مرور نظام مند پژوهش های ارائه شده در همایش های علمی داخلی سال ۱۴۰۳، انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که هوش هیجانی، به عنوان توانایی درک، مدیریت و به کارگیری سازنده هیجان ها، و خودکارآمدی، به عنوان باور فرد به توانایی انجام موثر یک وظیفه، نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری و موفقیت تحصیلی دارند. تحلیل داده های نظری و تجربی حاکی از آن است که این دو سازه در یک رابطه هم افزایانه عمل می کنند؛ به گونه ای که ارتقای مهارت های هیجانی نه تنها سازگاری اجتماعی و انگیزش را بهبود می بخشد، بلکه به تقویت باور به توانمندی های فردی می انجامد و این باور نیز به نوبه خود توان مدیریت موقعیت های استرس زا و تعاملات آموزشی را ارتقاء می دهد (آریاپوران و آریاپوران، ۱۴۰۳؛ موسوی و همکاران، ۱۴۰۳؛ کرمی نژاد، ۱۴۰۳). بررسی مدل ها و راهبردهای آموزشی، از جمله چارچوب یادگیری اجتماعی-عاطفی (SEL) و آموزش مبتنی بر مهارت های زندگی، نشان می دهد که اجرای یکپارچه آن ها می تواند در پرورش همزمان این دو حوزه موثر باشد. تاکید ویژه پژوهش بر ضرورت طراحی مداخلات بلندمدت، مشارکت فعال معلمان، حمایت نهادی و پیوند سه جانبه میان خانواده، مدرسه و جامعه است. نتیجه گیری کلی این است که سرمایه گذاری آگاهانه بر توسعه همزمان هوش هیجانی و خودکارآمدی، بنیانی پایدار برای یادگیری عمیق، سازگاری روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان فراهم می آورد؛ بنیانی که بی توجهی به آن، تلاش های اصلاحی نظام آموزشی را به اقداماتی سطحی و ناپایدار تقلیل می دهد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، خودکارآمدی ، آموزش ، یادگیری