هم افزایی قرآن کریم و احادیث ائمه اطهار علیهم السلام و اصول فقه شیعه اثنی عشری در مباحث آیین دادرسی کیفری و آیین دادرسی مدنی ایران

نظام دادرسی در جمهوری اسلامی ایران، به عنوان ساختار رسمی تشخیص حق و اجرای عدالت، بر پایه آموزه های قرآن کریم، سنت معصومان علیهم السلام و میراث فقه و اصول شیعه شکل گرفته است. این مقاله با هدف تحلیل عمیق هم افزایی سه منبع اصلی اسلامی قرآن، حدیث و اصول فقه در تدوین و اجرای آیین دادرسی کیفری و مدنی، به تحلیل مبانی نظری و کاربردی این تعامل می پردازد. قرآن کریم با تاکید بر عدالت، اقامه قسط، حفظ حقوق مردم، حرمت قتل و ظلم، و لزوم شهادت و بینات، بنیان های قضاوت اسلامی را مطرح می کند. احادیث اهل بیت علیهم السلام این موارد را تفصیل داده، قواعد فقهی همانند برائت، احتیاط، استصحاب، قاعده ید، قاعده لاضرر، قاعده درء، بینات، قرائن، حجیت قول و یمین در اصول فقه چارچوب دقیق عملیاتی این مقررات را فراهم می آورد.نتایج این پژوهش نشان می دهد که آیین دادرسی کیفری و مدنی ایران نه یک نظام صرفا حقوقی مدرن و ترجمه شده، بلکه نظامی اسلامی–اجتهادی است که از تعامل سه منبع یاد شده به طور هم زمان بهره می برد.

کلیدواژه ها:

آیین دادرسی کیفری ، آیین دادرسی مدنی ، قرآن کریم ، احادیث اهل بیت ، اصول فقه ، ادله اثبات دعوا ، عدالت قضایی ، فقه قضایی