بررسی جنین زایی سوماتیکی گیاه ژینکو Ginkgo biloba با استفاده از هورمونها و محیط کشت های مختلف

ژینکو بیلوبا با نام علمی Ginkgo biloba گیاهی از خانواده Ginkgoaceae است که به دلیل خواص دارویی و ارزش زینتی، یکی از گیاهان مهم و پرکاربرد در کشاورزی و صنعت داروسازی محسوب می شود. تکثیر گیاه زینتی دارویی ژینکو بیلوبا به روش معمولی بدلیل سخت ریشه زایی و دوره رشد طولانی از طریق بذر و نامشخص بودن پایه گیاه بسیار طولانی و دشوار می باشد. لذا به منظور بهینه سازی محیط کشت بافت و تولید جنین سوماتیک از کالوس برگ در گیاه ژینکو بیلوبا پژوهشی در تابستان سال ۱۴۰۳ در آزمایشگاه تحقیقاتی کشت بافت گروه باغبانی دانشکده کشاورزی زنجان انجام شد. تیمارهای هورمونی شامل بنزیل آدنین (BAP)، کینیتین (Kin)، نفتالین استیک اسید (NAA) و دی کلروفنوکسی استیک اسید (D-۲,۴) در پنج ترکیب مختلف و محیط های کشت MS، DKW و WPM در قالب فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در ۳ تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تیمار حاوی ترکیب متعادل هورمون های NAA Kin، BAP و D-(۲۴) هر یک با غلظت ۰/۵ میلی گرم در لیتر در محیط کشت DKW بیشترین میزان کالوس زایی جنین زا (۶۲ درصد) را ایجاد کرد. همچنین تیمارهای دیگر تفاوت های معناداری در شاخص های درصد القای کالوس و زمان شروع کالوس زایی نشان دادند. محیط کشت DKW به دلیل غنای بیشتر در عناصر معدنی و ترکیبات مورد نیاز، عملکرد بهتری نسبت به محیط های MS و WPM داشت. نتایج این پژوهش حاکی از اهمیت تنظیم مناسب هورمون ها و انتخاب محیط کشت بهینه برای بهبود فرآیند کشت بافت ژینکو بیلوبا است. این یافته ها می توانند به عنوان یک رویکرد موثر در تولید انبوه و تجاری این گیاه ارزشمند در صنایع داروسازی و زینتی مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

ژینکو بیلوبا ، کشت بافت ، کالوس ، زایی ، هورمونهای گیاهی