معرفی کتیبه قاب آینه لاکی در دوره قاجار محفوظ در موزه ویکتوریا و آلبرت

پژوهش حاضر به معرفی و تحلیلی فرمی یکی از نمونه های قاب آینه های لاکی قاجار می پردازد که در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن به شماره ثبت ۸۴۶-۱۸۹۳ نگهداری می شود. این اثر نه تنها از نظر فنی و زیبایی شناختی دارای اهمیت است، بلکه به دلیل ترکیب بندی عناصر بصری و نوشتاری ناهمگون و بین افرهنگی جایگاه ویژه ای در مطالعات هنر قاجار دارد. قاب آینه ی مورد نظر دارای کتیبه ای به زبان عبری است که نشان دهنده حضور اقتلالیت های مذهبی و نمود چندفرهنگی در هنر ایران آن دوره است. در این قاب آینه تزئینات گل و مرغ به سبک سنتی ایرانی و تزئینات دیگر نگاره ی قاجاری است که به سبک فرنگی - شیوه ی بازنمایی اروپایی و تاثیرپذیری از هنر غربی - کار شده است که نمونه ای از هم زیستی و تلفیق سبک های بومی و وارداتی در هنر عصر قاجار است. ترکیب کتیبه ای به زبان عبری روی آینه، نگاره ی تک پیکر قاجاری در یک سو و نقوش گل و مرغ به سبک سنتی ایران در سوی دیگر در قاب آینه لاکی دوره قاجار حائز اهمیت است وجود کتیبه ی عبری بر قاب آینه ی دوره ی قاجار توجه را جلب می کند چرا که از نمونه های کم نظیر است. پرسش اصلی مقاله ی حاضر آن است که این ترکیب کم نظیر نوشتار، تصویر و تزئین در بستر فرهنگی، تاریخی و اجتماعی دوره قاجار چه معنا و کارکردی داشته و چه چیزی درباره ی نگاه، هنرمند، سفارش دهنده و فضای بین افرهنگی آن دوره بیان می کند؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی و تحلیلی ضمن بررسی تکنیک های اجرایی مواد به کار رفته و ترکیب بندی اثر تلاش دارد با تحلیل تطبیقی آن نسبت به سایر قاب آینه های لاکی دوره قاجار زمینه های، تاریخی، اجتماعی و فرهنگی شکل گیری آن را واکاوی کند همچنین جایگاه این اثر را در میان سایر نمونه های لاکی نگاری مذهبی با آیینی هنری تزئینی قاجار را بازشناسد قاب آینه ی قاجاری با کتیبه عبری و نوشته های عبری مذهبی که در قالب تصویر شمعدان هفت شاخه کار شده است به عنوان نمادی از تلاقی مذهب و فرهنگ در دوره قاجار تنوع فرهنگی و هم زیستی مذهبی است. این قاب آینه های آیینی نه تنها بازتاب دهنده ی ویژگی های زیبایی شناسی هستند بلکه پیام آور تحولات معنوی و اجتماعی نیز هستند.

کلیدواژه ها:

هنر قاجار ، قاب ، آینه ، کتیبه نگاری ، مضمون شناسی