خودآگاهی هنری در بستر تاریخی (مورد مطالعه: صادقی بیگ کتابدار در عصر صفوی)

صادقی بیگ کتابدار یکی از پیشروترین هنرمندان دوره صفوی بود که علاوه بر سرپرستی کتابخانه شاه عباس اول، فردی شناخته شده در حوزه شعر و ادب است. مطالعه آثار کلامی او و مقایسه شان با سایر آثار هم عصر وی این ایده را به ذهن می آورد که منش و روش او در چارچوب های زمانه اش نمی گنجیده است. بسیاری از نقدهایی که در آن زمان بر او وارد شده، در زمانه حاضر و در چارچوبی انسان گرایانه ازجمله مهم ترین مصادیق خودآگاهی هستند. این پژوهش با تمرکز بر آثار این هنرمند به دنبال واکاوی نقش خودآگاهی مولف بر جریان تحولات نقاشی ایرانی است. پرسش های اصلی ای که این پژوهش را برای رسیدن به هدف یاری می کند بدین قرارند: اختلاف میان اقوال دیگران درباره شخصیت صادقی و آنچه از آثار خود وی برمی آید چیست و از کجا نشاءت می گیرد؟ صادقی بیگ به عنوان یکی از متفاوت ترین و شاخص ترین هنرمندان دوره صفوی چگونه خودآگاهی اش نسبت به کنش هنرمندانه اش را تبیین می کرد؟ این تحقیق با در پیش گرفتن راهبردی کیفی به روش های مختلفی از قبیل تحلیل تطبیقی و تاریخ نگارانه و مورد پژوهی راه رسیدن به هدف و پاسخگویی به مسئله اصلی پژوهش را طی می کند. نتایج نشان می دهد که اختلافی که میان نظرات خود او و دیگران مشهود است، اختلافی از جنس ادراک فرهنگی است و به خاطر متفاوت بودن پارادایم فرهنگی آن دوران (خداگرایانه) از چارچوب اندیشه صادقی (انسان گرایانه) است. صادقی به شیوه های مختلفی چون تعریف از خود، تعریف از هنرش، تحقیر هم صنفان، احساس ضرورت برای نوشتن کتب تذکره، قانون تصویرگری و ... در ساحت کلامی خودآگاهی اش نسبت به خود و هنرش را به نمایش می گذاشت.

کلیدواژه ها:

خودآگاهی ، نقاشی ایرانی ، نقاشی صفوی ، صادقی بیک کتابدار