الگوی یکپارچه توسعه پایدار گردشگری و بوم گردی: تلفیق رویکردهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی

این پژوهش با هدف طراحی الگوی بومی توسعه پایدار گردشگری و بوم گردی، با استفاده از روش شناسی ترکیبی (کمی-کیفی) انجام شده است. داده های تحقیق از سه منبع اصلی گردآوری شده اند: ۱) تحلیل ثانویه آمارهای رسمی ۲۰ منطقه گردشگری کشور، ۲) پیمایش میدانی ۴۰۰ نفری از ذی نفعان و ۳) مصاحبه های عمیق با ۳۰ متخصص. یافته های کلیدی نشان می دهد که: ۱. ابعاد اقتصادی: ضریب تاثیر ۰.۶۸ برای بوم گردی بر توسعه محلی (p<۰.۰۰۱) با نرخ بازگشت سرمایه ۲۳% در پروژه های استاندارد ۲. ابعاد اجتماعی: افزایش ۴۲% مشارکت جوامع محلی در مناطق دارای نظام مدیریت یکپارچه ۳. ابعاد زیست محیطی: کاهش ۳۱% نرخ تخریب در مناطق تحت پوشش برنامه های حفاظتی مشارکتی مدل نهایی پژوهش با شاخص های برازش مطلوب (CFI=۰.۹۳, RMSEA=۰.۰۵) سه مولفه کلیدی موفقیت را شناسایی کرده است: ۱) حکمرانی خوب، ۲) سرمایه اجتماعی، و ۳) نوآوری نهادی. این مطالعه با ارائه «چارچوب راهبردی توسعه یکپارچه»، پیشنهادهای عملیاتی در سه سطح خرد، میانی و کلان ارائه می دهد. مهم ترین نوآوری پژوهش، طراحی «شاخص ترکیبی پایداری گردشگری» با ۱۲ نماگر بومی شده است. نتایج به وضوح نشان می دهد که رویکردهای جزیره ای موجود نتوانسته اند به پایداری واقعی منجر شوند و نیازمند تحول بنیادین در نگرش سیاستگذاران و فعالان صنعت هستیم. این پژوهش گامی اساسی در تدوین ادبیات بومی گردشگری پایدار محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

گردشگری پایدار ، بوم گردی ، توسعه یکپارچه ، اقتصاد محلی ، مشارکت اجتماعی ، حفاظت زیست محیطی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، شاخص ترکیبی پایداری