سنجش عملکرد در هنر خطاطی اسلامی: تحلیل شاخص های کلیدی و معیارهای ارزیابی در خوشنویسی

این پژوهش به بررسی نظام مند شاخص های کلیدی عملکرد در هنر خطاطی اسلامی با روش ترکیبی (کیفی-کمی) می پردازد. مطالعه حاضر با تحلیل ۱۰۰ اثر برجسته خطاطی از سه مکتب ایرانی، عثمانی و عربی (قرون ۱۰-۱۵ ه.ق) و مصاحبه با ۱۵ استاد برجسته خطاطی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد چهار شاخص اصلی «دقت اجرا» (با میانگین ۹.۲±۰.۳ در خط نستعلیق)، «تناسب» (۹.۱±۰.۲ در ثلث)، «تعادل» (۹.۳±۰.۳ در ثلث) و «خلاقیت» (۸.۸±۰.۶ در نستعلیق) به عنوان معیارهای اساسی ارزیابی عملکرد مطرح هستند. تحلیل های تصویری نشان داد خط ثلث با ۹۸.۷٪ تطابق با نسبت طلایی، بالاترین استانداردهای زیبایی شناختی را داراست. همچنین، شناسایی پنج الگوی ترکیب بندی منحصربه فرد در خط نستعلیق و رابطه معنادار (۷۲٪=r) بین دقت هندسی و ارزش زیبایی شناختی از یافته های نوین این پژوهش است. نتایج این مطالعه چارچوبی علمی برای ارزیابی آثار خطاطی ارائه می دهد که می تواند در آموزش، نقد هنری و حفظ میراث خطاطی اسلامی کاربرد داشته باشد.

کلیدواژه ها:

خطاطی اسلامی ، شاخص های عملکرد ، زیبایی شناسی خط ، نستعلیق ، ثلث ، نسبت طلایی ، ارزیابی هنری