The Scope of Crimes Arising from Espionage, Incitement, and Disturbance of Public Opinion in Cyberspace under International Criminal Law

فضای مجازی، به عنوان یکی از کلیدی ترین دستاوردهای فناوری مدرن، تحولی عظیم در تعاملات جهانی ایجاد کرده، اما هم زمان بستری برای ظهور جرائم نوین مانند جاسوسی سایبری و تشویش اذهان عمومی فراهم کرده است. جاسوسی سایبری با دسترسی غیرمجاز به داده های محرمانه، سرقت اطلاعات حساس، یا نفوذ به زیرساخت های دیجیتال، مستقیما حاکمیت ملی و امنیت دولت ها را تهدید می کند.تشویش اذهان عمومی نیز با انتشار محتوای کذب، تحریف شده، یا تحریک آمیز در پلتفرم های دیجیتال مانند تلگرام، اینستاگرام، و ایکس، نظم اجتماعی، اعتماد عمومی، و آسایش عمومی را مختل می سازد. این جرائم نه تنها امنیت ملی را به خطر می اندازند، بلکه با ایجاد بی ثباتی اجتماعی و سیاسی، چالش های حقوقی پیچیده ای را در سطح ملی و بین المللی ایجاد کرده اند. این مقاله با هدف تحلیل تطبیقی جرائم جاسوسی سایبری و تشویش اذهان عمومی در چارچوب قوانین ایران و اصول حقوق جزای بین الملل نگاشته شده است. با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسناد حقوقی معتبر، ازجمله گزارش های سازمان ملل (۲۰۲۴)، گزارش های INTERPOL (۲۰۲۵)، و داده های پلیس فتا (۱۴۰۴)، یافته ها نشان می دهند که جاسوسی سایبری در ایران با مجازات های سنگین، مانند حبس ۱ تا ۵ سال یا اعدام در طرح تشدید مجازات (۱۴۰۴)، جرم انگاری شده است. بااین حال، فقدان تعریف واحد در حقوق بین الملل، همکاری های جهانی را محدود کرده است. تشویش اذهان عمومی نیز به دلیل تعاریف مبهم و گسترده در قوانین ایران، با انتقادات حقوق بشری مواجه شده، زیرا گاهی به سرکوب آزادی بیان منجر می شود. این پژوهش با بررسی چالش های اجرایی، تاثیرات اجتماعی و سیاسی، و خلاهای حقوقی، پیشنهاد هایی برای اصلاح قوانین داخلی، تقویت همکاری های بین المللی، ارتقای سواد رسانه ای، و توسعه فناوری های تشخیص جرائم سایبری ارائه می دهد. هدف نهایی این مطالعه، ایجاد توازنی بین حفاظت از امنیت ملی و آسایش عمومی با رعایت حقوق بشر، به ویژه آزادی بیان، است. این مقاله می تواند مبنایی برای سیاست گذاری های آینده در حوزه جرائم سایبری در ایران و جهان باشد.

کلیدواژه ها:

Cyber Espionage ، Disturbance of Public Opinion ، Cyberspace ، International Criminal Law ، Cyber Crimes Law ، جاسوسی سایبری ، تشویش اذهان عمومی ، فضای مجازی ، حقوق جزای بین الملل ، قانون جرائم رایانه ای