تحلیل نقش نمره محوری در کاهش انگیزه یادگیری واقعی زبان انگلیسی در مدارس متوسطه

نظام های آموزشی همواره در تلاش بوده اند تا با بهره گیری از ابزارهای ارزیابی و سنجش، روند یادگیری و میزان پیشرفت دانش آموزان را اندازه گیری کنند. یکی از شاخص ترین و رایج ترین این ابزارها، «نمره» است که به عنوان معیاری کمی برای ارزیابی عملکرد دانش آموزان به کار گرفته می شود. در بسیاری از مدارس به ویژه در مقطع متوسطه، نمره به عنوان هدف نهایی یادگیری در نظر گرفته می شود و همین امر سبب شده است که بخش مهمی از فرآیند یاددهی–یادگیری تحت تاثیر «نمره محوری» قرار گیرد. این پدیده به ویژه در درس زبان انگلیسی، که ماهیتی مهارتی و کاربردی دارد، آثار عمیق تری بر جای می گذارد؛ چرا که یادگیری زبان نیازمند انگیزه درونی، تمرین مستمر، تعامل فعال و تجربه واقعی است، اما هنگامی که دانش آموزان تنها برای کسب نمره بالاتر تلاش می کنند، کیفیت یادگیری و انگیزه اصیل آنان تحت الشعاع قرار می گیرد. در شرایطی که زبان انگلیسی به عنوان زبان علم، ارتباطات جهانی و فناوری نقش تعیین کننده ای در موفقیت های فردی و اجتماعی ایفا می کند، توجه به شیوه های یادگیری آن اهمیتی دوچندان پیدا می کند. با این حال، تمرکز افراطی بر نمره، موجب می شود دانش آموزان به جای تلاش برای درک عمیق مفاهیم، افزایش توانایی گفتاری و شنیداری و به کارگیری زبان در موقعیت های واقعی، بیشتر بر حفظیات موقت، یادگیری سطحی و گذراندن امتحانات تکیه کنند. نتیجه این رویکرد، کاهش انگیزه یادگیری واقعی و شکل گیری نگرش ابزاری نسبت به درس زبان است. به بیان دیگر، زبان انگلیسی به جای آنکه ابزاری برای رشد فردی و اجتماعی دانش آموز باشد، به مانعی تبدیل می شود که تنها با کسب نمره ای قابل قبول می توان از آن عبور کرد. افزون بر این، فرهنگ نمره محوری سبب می شود معلمان نیز به جای طراحی فعالیت های خلاقانه، تعاملی و مهارت محور، بیشتر به آماده سازی دانش آموزان برای آزمون های کتبی بپردازند. این امر موجب فاصله گرفتن فرآیند تدریس از اهداف اصلی آموزش زبان یعنی تقویت مهارت های چهارگانه (گفتار، شنیدار، خواندن و نوشتن) و افزایش توانایی ارتباطی دانش آموزان می شود. در چنین فضایی، یادگیری سطحی و مقطعی جایگزین یادگیری پایدار و معنا دار می شود و دانش آموزان پس از گذراندن سال های متوسطه، با وجود صرف زمان و انرژی بسیار، توانایی کافی برای استفاده از زبان انگلیسی در زندگی واقعی ندارند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل نقش نمره محوری در کاهش انگیزه یادگیری واقعی زبان انگلیسی در مدارس متوسطه پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که در نظام آموزشی نمره محور، تمرکز صرف بر کسب نمره انگیزه ی درونی یادگیری زبان انگلیسی را کاهش داده و یادگیری واقعی، کاربردی و پایدار را مختل می کند، بنابراین اصلاح روش های ارزیابی و جایگزینی آن با رویکردهای یادگیرنده محور و چندبعدی ضروری است.

کلیدواژه ها:

نمره محور ، ارزشیابی ، انگیزه ، یادگیری ، دانش آموزان.