طراحی و ارزیابی اپلیکیشن های هوشمند فارسی برای آموزش کودکان با اختلال طیف اوتیسم

اختلال طیف اوتیسم (ASD) یکی از چالش های جدی در حوزه آموزش و پرورش کودکان با نیازهای ویژه است که با مشکلاتی در زمینه مهارت های ارتباطی، اجتماعی و زبانی همراه می باشد. با توجه به افزایش نرخ شناسایی اوتیسم در سال های اخیر و محدودیت های نظام آموزشی سنتی در پاسخ گویی به نیازهای این کودکان، ضرورت بهره گیری از فناوری های نوین بیش از پیش احساس می شود. یکی از ابزارهای نوظهور در این حوزه، اپلیکیشن های هوشمند هستند که می توانند با استفاده از روش های چندرسانه ای، هوش مصنوعی و محیط های تعاملی، آموزش فردمحور و جذابی را برای کودکان فراهم کنند. با وجود پیشرفت های جهانی در این زمینه، در ایران هنوز پژوهش های محدودی در خصوص طراحی و ارزیابی اپلیکیشن های هوشمند به زبان فارسی برای کودکان مبتلا به اوتیسم صورت گرفته است. پژوهش حاضر با هدف طراحی، توسعه و ارزیابی یک اپلیکیشن هوشمند فارسی زبان برای آموزش مهارت های پایه (زبان، تعامل اجتماعی، مهارت های شناختی) به کودکان با اختلال طیف اوتیسم انجام شد. در این مطالعه، علاوه بر بررسی اصول طراحی رابط کاربری متناسب با ویژگی های شناختی و حسی این کودکان، نقش آموزش و پرورش در زمینه حمایت، پیاده سازی و کاربست چنین ابزارهایی نیز مورد توجه قرار گرفته است. بدین منظور، مراحل پژوهش شامل: تحلیل نیازهای آموزشی بر اساس چارچوب آموزش و پرورش استثنایی ایران، طراحی اولیه اپلیکیشن بر پایه الگوهای کاربرپسند و بومی سازی محتوای فارسی، پیاده سازی نرم افزار با استفاده از فناوری های هوش مصنوعی و چندرسانه ای، و در نهایت ارزیابی کارایی آن از طریق آزمون های میدانی در مدارس ویژه و مراکز توانبخشی بود. نتایج اولیه نشان داد که استفاده از اپلیکیشن های هوشمند فارسی می تواند در بهبود توجه، مهارت های ارتباطی و زبان آموزی کودکان اوتیسم تاثیر معناداری داشته باشد. همچنین، معلمان و والدین مشارکت کننده، این ابزار را به عنوان مکمل روش های سنتی آموزش و پرورش بسیار مفید و اثربخش ارزیابی کردند. یافته ها تاکید می کنند که ادغام فناوری های بومی سازی شده در نظام آموزش و پرورش می تواند مسیر تازه ای برای ارتقای کیفیت یادگیری کودکان با نیازهای ویژه در ایران فراهم سازد. در پایان، پیشنهادهایی برای توسعه آتی اپلیکیشن ها، بهبود سیاست های آموزشی و فراهم سازی زیرساخت های لازم جهت بهره برداری گسترده تر ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

اختلال طیف اوتیسم ، اپلیکیشن هوشمند ، آموزش و پرورش ، زبان فارسی ، آموزش کودکان استثنایی.