تبیین و تحلیل ماهیت علم تجربی در جریان شکل گیری مدرنیته غربی و ارزیابی آن بر اساس ایده دانش اخلاق بنیان

زمینه: زندگی در جهان مدرن کاملا متاثر از یافته های علوم تجربی است. این اثرپذیری انسان را وادار به آگاهی از ماهیت علم تجربی و بررسی نقادانه آن می کند. برای فهم ماهیت علم تجربی، باید زمینه ها و بستر شکل گیری آن را مورد بررسی قرار داد. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، با بررسی روند شکل گیری و توسعه علم در دوران مدرنیته، نگاه غالب بر ادراک دوران مدرنیته از ماهیت علم تجربی را تبیین، و براساس ایده دانش اخلاق بنیان مورد ارزیابی قرار داده و سعی کرده ویژگی های ماهیت علم مبتنی بر ایده دانش اخلاق بنیان را استنتاج نماید. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد در جریان شکل گیری علوم تجربی متاثر از تلقی ها از خدا، طبیعت، انسان و روش علمی، نگاه ویژه ای به ماهیت علم اتخاذ شد که به سلطه رویکردهای عینیت گرا و فایده گرا در علم انجامید. غلبه این رویکردها منجر به جدایی علم از ارزش و به حاشیه رفتن ایده فضیلت ذاتی علم شده و تبعاتی مانند مسلط شدن نگاه اقتصادی به علم، بحران های زیست-محیطی، اخلاقی، اجتماعی و ... را به دنبال داشته است. این پژوهش با نقد رویکرد شکل گرفته و با تاسی از ایده دانش اخلاق بنیان نشان می دهد، تمام حوزه های دانش و فعالیت های دانشی، از جمله حوزه علوم تجربی، و فعالیت های ناظر به علوم تجربی با ارزش ها عجین هستند و ماهیت ارزشی دارند، و در صورت مبنا قرار دادن ایده دانش اخلاق بنیان، علم از لحاظ ماهوی با فضائل و ارزش های اخلاقی عجین شده و فضیلت هایی مثل حقیقت جویی و مسئولیت اجتماعی، همه ویژگی های ذاتی و جدایی ناپذیر علم به حساب خواهند آمد.

کلیدواژه ها:

Nature of Experimental Science ، Western Modernity ، Moral-Based Knowledge ، Virtuous Knowledge ، ماهیت علم تجربی ، مدرنیته غربی ، دانش اخلاق بنیان ، دانش فضیلت بنیان