تفاوت های ریختی و الگوی رشد بین جمعیت های مختلف کپور معمولی در ایران

از مهم ترین اقدامات آغازین در تشکیل یک بانک ژن زنده، تشکیل جمعیت مرجع با تنوع ژنتیکی و ریختی گسترده است. در این مطالعه، تفاوت های ریختی بین چهار جمعیت مختلف کپور معمولی (شمال ایران، جنوب ایران، چینی و کاسپی) در اولین بانک ژن زنده این ماهی درکشور بررسی شد که در ابتدا تمایز ژنتیکی آنها با نشانگر SNP بر پایه توالی یابی کل ژنوم از یکدیگر مشخص شد. رشد طولی و وزنی و ارتفاع و قطر بدن در طول دو سال در جمعیت ها بررسی شد. نتایج نشان دهنده آن بود که به دلیل فاصله ژنتیکی کم بین جمعیت های شمال و جنوب ایران و جمعیت تاتا، لایه بندی جمعیتی بین این جمعیت های این مناطق وجود نداشت و نمونه ها از نظر ژنتیکی یکنواخت بودند. جمعیت های چینی و کاسپی، تفاوت ژنتیکی را با سه جمعیت دیگر نشان دادند. نتایج آزمون های آنالیز واریانس یک طرفه و چندطرفه نشان داد که نوع جمعیت، جنسیت، زمان و اثرات تعاملی آنها بر تغییرات تمام اندازه گیری های بدنی اثرات معنی دار دارد (۰۵/۰> p). بیشترین ارتفاع بدن در همه فصول متعلق به کپور جنوب ایران بود که با شکل بشقابی آن مطابقت دارد که نتیجه انتخاب چندین ساله تکثیرکنندگان این جمعیت ها در خوزستان با توجه به بازارپسندی آن است. پس از کپور جنوب ایران، کپور تاتا نیز دارای ارتفاع و قطر بیشتر بدن نسبت به دو جمعیت دیگر (شمال ایران و چینی) است. همچنین کمترین تغییرات در مقدار ارتفاع بدن متعلق به کپور جنوب ایران و پس از آن تاتا بود که با یکدست بودن ریخت این جمعیت ها مطابقت داشت. در همه جمعیت ها، اندازه های بدنی در جنس ماده بزرگتر از جنس نر بود به ویژه بیشترین تفاوت در وزن و طول بدن مشاهده گردید. ارتباط بین طول کل و وزن در سه جمعیت تاتا مجارستان، چینی و شمال ایران کاملا مشهود بود، اما در جمعیت جنوب ایران، داده ها بیانگر پراکندگی بودند و کمترین ارتباط بین طول و وزن در این جمعیت مشاهده شد. روند رشد در تاتا بهتر از شمال ایران و چینی است. با توجه به وجود تفاوت های ریختی و رشدی بین جمعیت ها، باید برنامه های انتخاب ژنتیکی با رویکرد بهینه سازی و استفاده از تنوع ژنتیکی موجود صورت پذیرد.

کلیدواژه ها:

Cyprinus carpio ، تنوع ژنتیکی ، رشد ، به گزینی