نقش خراسان در انتقال و توسعه علوم عقلی در حوزه علمیه نجف

خراسان، به عنوان یکی از کانون های اصلی تمدن و اندیشه در ایران، دو مدرسه بزرگ فلسفی مشهد و سبزوار را در خود جای داده است. این دو مدرسه در طی دو قرن اخیر نقش بسزایی در انتقال و توسعه حکمت اسلامی ایفا کرده اند. به ویژه، تاثیر آنها بر حوزه علمیه نجف، به عنوان یکی از مهم ترین مراکز شیعه، بسیار چشمگیر بوده است. این پژوهش با رویکردی تاریخی-جغرافیایی و روش توصیفی-تحلیلی به بررسی دقیق این تاثیر می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که تاثیر مدارس فلسفی خراسان بر حوزه نجف در چند محور اصلی قابل بررسی است: ۱) تلفیق علوم عقلی و نقلی، ۲) تقویت رویکرد عقلانی در علوم دینی، ۳) شکل گیری مکتب عرفانی- فلسفی شیعی در نجف، ۴) گسترش افق فکری و زمینه سازی برای روشنفکری دینی و ۵) تربیت نسل جدیدی از متفکران. این تعامل فکری منجر به تحولی عمیق در ساختار فکری حوزه نجف شد و زمینه را برای شکل گیری سنتی فکری در جهان تشیع فراهم کرد که تلفیقی از عقلانیت فلسفی، عرفان و فقاهت است و امروزه به عنوان یکی از مهم ترین جریان های فکری در جهان اسلام شناخته می شود.

کلیدواژه ها:

خراسان ، مدرسه فلسفی مشهد ، مدرسه فلسفی سبزوار ، علوم عقلی ، حوزه علمیه نجف